Het betoogVanaf 1 september 2028 — het volledige aanbod weg
De Hoge Gezondheidsraad gaf twee wegen om jongeren te beschermen. België koos de weg die dat aantoonbaar niet doet.
Vanaf 1 september 2028 verdwijnt elke vape die vandaag in België geregistreerd staat. De HGR gaf de beleidsmakers twee wegen; België koos de meest restrictieve — exact dezelfde wetgeving als Nederland — terwijl de cijfers uit Nederland tonen dat precies die weg averechts werkt: geen aantoonbare daling bij minderjarigen, wél een markt die naar illegaal schuift. Denemarken ging in 2021 met een mildere versie voor, en ook daar bleef de daling bij minderjarigen uit: ná het verbod verdrievoudigde het dampen bij 15- tot 17-jarigen, en de verboden smaken bleven bij jonge gebruikers de norm.
In datzelfde advies benoemde de raad de neveneffecten waarop de wetgever moest anticiperen: dat de e-sigaret kracht verliest als hulpmiddel om te stoppen met roken, en dat de illegale verkoop toeneemt. Nederland leverde allebei. De toegelaten tabakssmaak ving daar niemand op, het gebruik schoof naar illegale producten, en de daling bij minderjarigen bleef uit. Dit besluit brengt dus de schade waarvoor de raad waarschuwde, zonder de bescherming waarvoor het is bedoeld. De tweede optie van de HGR brengt die wél: ex-rokers houden een waardig alternatief, en de handhaving komt vrij voor waar minderjarigen wérkelijk kopen — de illegale markt.
De Belgische wetgever moet de gewenste en de ongewenste effecten daarom zorgvuldig tegen elkaar afwegen, om op die laatste te kunnen anticiperen met begeleidende maatregelen.HGR, advies 9863
Dit is de korte versie. De uiteenzetting gaat dieper; het volledige dossier is onbegrensd.
Nederland ging voor
Bij de groep die het verbod moet beschermen, daalde het dampen niet aantoonbaar.
Nederland voerde begin 2023 als eerste exact dezelfde wetgeving in — dezelfde lijst van 16 16 omvang van de Nederlandse positieve lijst voor tabakssmaak smaakstoffen voor tabakssmaak in e-liquids, Nederland · 2024 Hoge Gezondheidsraad, advies 9863 (2025) p. 3 (pdf 5); p. 4 (pdf 6); p. 8 (pdf 10); p. 20 (pdf 22); p. 27 (pdf 29) naar de studiepagina toegelaten stoffen — met een uitloopregeling voor de handel tot begin 2024. Het effect hiervan werd reeds in kaart gebracht door onderzoekers van de Nederlandse overheid zelf.
De nationale statistiek is nuchter. In het laatste jaar vóór het verbod dampte 3,7% 3,7% Rookgedrag, 12 jaar of ouder > E-sigaret, 12 jaar of ouder Leeftijd: 12 tot 18 jaar; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2022 2,5 tot 5,4% 95%-betrouwbaarheidsinterval van de bron CBS (2026) StatLine 85457NED naar de studiepagina (2022) van de twaalf- tot achttienjarigen; na invoering en handhaving stond de reeks op 7,6% 7,6% Rookgedrag, 12 jaar of ouder > E-sigaret, 12 jaar of ouder Leeftijd: 12 tot 18 jaar; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2024 5,9 tot 9,8% 95%-betrouwbaarheidsinterval van de bron CBS (2026) StatLine 85457NED naar de studiepagina (2024) en 7,0% 7,0% Rookgedrag, 12 jaar of ouder > E-sigaret, 12 jaar of ouder Leeftijd: 12 tot 18 jaar; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2025 5,4 tot 9,2% 95%-betrouwbaarheidsinterval van de bron CBS (2026) StatLine 85457NED naar de studiepagina (2025). Een daling is niet aantoonbaar. De gemeten waarden liggen ná het verbod juist hóger dan ervóór — en dat verschil is groter dan de statistische onzekerheid. De daling zit bij de volwassenen — de enige groep voor wie het product wettelijk bestemd is: van 3,9% 3,9% Rookgedrag, 12 jaar of ouder > E-sigaret, 12 jaar of ouder Leeftijd: 18 jaar of ouder; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2023 3,4 tot 4,4% 95%-betrouwbaarheidsinterval van de bron CBS (2026) StatLine 85457NED naar de studiepagina (2023) naar 2,4% 2,4% Rookgedrag, 12 jaar of ouder > E-sigaret, 12 jaar of ouder Leeftijd: 18 jaar of ouder; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2025 2,1 tot 2,8% 95%-betrouwbaarheidsinterval van de bron CBS (2026) StatLine 85457NED naar de studiepagina (2025).
Nederland, dezelfde jaren, de nationale statistiek
Bij de Nederlandse 12- tot 18-jarigen is geen daling aantoonbaar; de daling zit bij de 18-plussers.
12 tot 18 jaar
Personen van 12 tot 18 jaar in particuliere huishoudens in Nederland
18 jaar of ouder
Personen van 18 jaar of ouder in particuliere huishoudens in Nederland
| Wat het meet | Waarde | Onzekerheid | Noemer | Kwaliteit | Vindplaats en citaat |
|---|---|---|---|---|---|
| Rookgedrag, 12 jaar of ouder > E-sigaret, 12 jaar of ouder E-sigaret | 0,4% | 95%-interval 0,1-1,4 | Leeftijd: 12 tot 18 jaar; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2019 | — |
StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom ESigaret12JaarOfOuder_14; Persoonskenmerken='52020 '; Perioden='2019JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens)
«E-sigaret, 12 jaar of ouder» × «Leeftijd: 12 tot 18 jaar» × «2019» |
| Rookgedrag, 12 jaar of ouder > E-sigaret, 12 jaar of ouder E-sigaret | 0,4% | 95%-interval 0,1-1,5 | Leeftijd: 12 tot 18 jaar; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2020 | — |
StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom ESigaret12JaarOfOuder_14; Persoonskenmerken='52020 '; Perioden='2020JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens)
«E-sigaret, 12 jaar of ouder» × «Leeftijd: 12 tot 18 jaar» × «2020» |
| Rookgedrag, 12 jaar of ouder > E-sigaret, 12 jaar of ouder E-sigaret | 1,3% | 95%-interval 0,6-2,7 | Leeftijd: 12 tot 18 jaar; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2021 | — |
StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom ESigaret12JaarOfOuder_14; Persoonskenmerken='52020 '; Perioden='2021JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens)
«E-sigaret, 12 jaar of ouder» × «Leeftijd: 12 tot 18 jaar» × «2021» |
| Rookgedrag, 12 jaar of ouder > E-sigaret, 12 jaar of ouder E-sigaret | 3,7% | 95%-interval 2,5-5,4 | Leeftijd: 12 tot 18 jaar; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2022 | — |
StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom ESigaret12JaarOfOuder_14; Persoonskenmerken='52020 '; Perioden='2022JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens)
«E-sigaret, 12 jaar of ouder» × «Leeftijd: 12 tot 18 jaar» × «2022» |
| Rookgedrag, 12 jaar of ouder > E-sigaret, 12 jaar of ouder E-sigaret | 6,1% | 95%-interval 4,5-8,2 | Leeftijd: 12 tot 18 jaar; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2023 | — |
StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom ESigaret12JaarOfOuder_14; Persoonskenmerken='52020 '; Perioden='2023JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens)
«E-sigaret, 12 jaar of ouder» × «Leeftijd: 12 tot 18 jaar» × «2023» |
| Rookgedrag, 12 jaar of ouder > E-sigaret, 12 jaar of ouder E-sigaret | 7,6% | 95%-interval 5,9-9,8 | Leeftijd: 12 tot 18 jaar; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2024 | — |
StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom ESigaret12JaarOfOuder_14; Persoonskenmerken='52020 '; Perioden='2024JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens)
«E-sigaret, 12 jaar of ouder» × «Leeftijd: 12 tot 18 jaar» × «2024» |
| Rookgedrag, 12 jaar of ouder > E-sigaret, 12 jaar of ouder E-sigaret | 7,0% | 95%-interval 5,4-9,2 | Leeftijd: 12 tot 18 jaar; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2025 | — |
StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom ESigaret12JaarOfOuder_14; Persoonskenmerken='52020 '; Perioden='2025JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens)
«E-sigaret, 12 jaar of ouder» × «Leeftijd: 12 tot 18 jaar» × «2025» |
| Rookgedrag, 12 jaar of ouder > Rookstatus > Rokers Roken | 5,6% | 95%-interval 4,1-7,7 | Leeftijd: 12 tot 18 jaar; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2019 | — |
StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom Rokers_1; Persoonskenmerken='52020 '; Perioden='2019JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens)
«Rokers» × «Leeftijd: 12 tot 18 jaar» × «2019» |
| Rookgedrag, 12 jaar of ouder > Rookstatus > Rokers Roken | 4,2% | 95%-interval 2,8-6,3 | Leeftijd: 12 tot 18 jaar; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2020 | — |
StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom Rokers_1; Persoonskenmerken='52020 '; Perioden='2020JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens)
«Rokers» × «Leeftijd: 12 tot 18 jaar» × «2020» |
| Rookgedrag, 12 jaar of ouder > Rookstatus > Rokers Roken | 6,4% | 95%-interval 4,6-8,8 | Leeftijd: 12 tot 18 jaar; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2021 | — |
StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom Rokers_1; Persoonskenmerken='52020 '; Perioden='2021JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens)
«Rokers» × «Leeftijd: 12 tot 18 jaar» × «2021» |
| Rookgedrag, 12 jaar of ouder > Rookstatus > Rokers Roken | 6,6% | 95%-interval 5,0-8,8 | Leeftijd: 12 tot 18 jaar; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2022 | — |
StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom Rokers_1; Persoonskenmerken='52020 '; Perioden='2022JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens)
«Rokers» × «Leeftijd: 12 tot 18 jaar» × «2022» |
| Rookgedrag, 12 jaar of ouder > Rookstatus > Rokers Roken | 7,2% | 95%-interval 5,4-9,5 | Leeftijd: 12 tot 18 jaar; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2023 | — |
StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom Rokers_1; Persoonskenmerken='52020 '; Perioden='2023JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens)
«Rokers» × «Leeftijd: 12 tot 18 jaar» × «2023» |
| Rookgedrag, 12 jaar of ouder > Rookstatus > Rokers Roken | 7,5% | 95%-interval 5,8-9,7 | Leeftijd: 12 tot 18 jaar; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2024 | — |
StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom Rokers_1; Persoonskenmerken='52020 '; Perioden='2024JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens)
«Rokers» × «Leeftijd: 12 tot 18 jaar» × «2024» |
| Rookgedrag, 12 jaar of ouder > Rookstatus > Rokers Roken | 7,9% | 95%-interval 6,1-10,1 | Leeftijd: 12 tot 18 jaar; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2025 | — |
StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom Rokers_1; Persoonskenmerken='52020 '; Perioden='2025JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens)
«Rokers» × «Leeftijd: 12 tot 18 jaar» × «2025» |
| Rookgedrag, 12 jaar of ouder > E-sigaret, 12 jaar of ouder E-sigaret | 1,6% | 95%-interval 1,4-2,0 | Leeftijd: 18 jaar of ouder; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2019 | — |
StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom ESigaret12JaarOfOuder_14; Persoonskenmerken='20300 '; Perioden='2019JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens)
«E-sigaret, 12 jaar of ouder» × «Leeftijd: 18 jaar of ouder» × «2019» |
| Rookgedrag, 12 jaar of ouder > E-sigaret, 12 jaar of ouder E-sigaret | 1,1% | 95%-interval 0,9-1,4 | Leeftijd: 18 jaar of ouder; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2020 | — |
StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom ESigaret12JaarOfOuder_14; Persoonskenmerken='20300 '; Perioden='2020JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens)
«E-sigaret, 12 jaar of ouder» × «Leeftijd: 18 jaar of ouder» × «2020» |
| Rookgedrag, 12 jaar of ouder > E-sigaret, 12 jaar of ouder E-sigaret | 1,4% | 95%-interval 1,1-1,8 | Leeftijd: 18 jaar of ouder; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2021 | — |
StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom ESigaret12JaarOfOuder_14; Persoonskenmerken='20300 '; Perioden='2021JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens)
«E-sigaret, 12 jaar of ouder» × «Leeftijd: 18 jaar of ouder» × «2021» |
| Rookgedrag, 12 jaar of ouder > E-sigaret, 12 jaar of ouder E-sigaret | 2,8% | 95%-interval 2,4-3,2 | Leeftijd: 18 jaar of ouder; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2022 | — |
StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom ESigaret12JaarOfOuder_14; Persoonskenmerken='20300 '; Perioden='2022JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens)
«E-sigaret, 12 jaar of ouder» × «Leeftijd: 18 jaar of ouder» × «2022» |
| Rookgedrag, 12 jaar of ouder > E-sigaret, 12 jaar of ouder E-sigaret | 3,9% | 95%-interval 3,4-4,4 | Leeftijd: 18 jaar of ouder; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2023 | — |
StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom ESigaret12JaarOfOuder_14; Persoonskenmerken='20300 '; Perioden='2023JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens)
«E-sigaret, 12 jaar of ouder» × «Leeftijd: 18 jaar of ouder» × «2023» |
| Rookgedrag, 12 jaar of ouder > E-sigaret, 12 jaar of ouder E-sigaret | 3,1% | 95%-interval 2,7-3,6 | Leeftijd: 18 jaar of ouder; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2024 | — |
StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom ESigaret12JaarOfOuder_14; Persoonskenmerken='20300 '; Perioden='2024JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens)
«E-sigaret, 12 jaar of ouder» × «Leeftijd: 18 jaar of ouder» × «2024» |
| Rookgedrag, 12 jaar of ouder > E-sigaret, 12 jaar of ouder E-sigaret | 2,4% | 95%-interval 2,1-2,8 | Leeftijd: 18 jaar of ouder; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2025 | — |
StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom ESigaret12JaarOfOuder_14; Persoonskenmerken='20300 '; Perioden='2025JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens)
«E-sigaret, 12 jaar of ouder» × «Leeftijd: 18 jaar of ouder» × «2025» |
| Rookgedrag, 12 jaar of ouder > Rookstatus > Rokers Roken | 21,7% | 95%-interval 20,8-22,7 | Leeftijd: 18 jaar of ouder; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2019 | — |
StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom Rokers_1; Persoonskenmerken='20300 '; Perioden='2019JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens)
«Rokers» × «Leeftijd: 18 jaar of ouder» × «2019» |
| Rookgedrag, 12 jaar of ouder > Rookstatus > Rokers Roken | 20,2% | 95%-interval 19,1-21,3 | Leeftijd: 18 jaar of ouder; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2020 | — |
StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom Rokers_1; Persoonskenmerken='20300 '; Perioden='2020JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens)
«Rokers» × «Leeftijd: 18 jaar of ouder» × «2020» |
| Rookgedrag, 12 jaar of ouder > Rookstatus > Rokers Roken | 20,6% | 95%-interval 19,5-21,7 | Leeftijd: 18 jaar of ouder; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2021 | — |
StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom Rokers_1; Persoonskenmerken='20300 '; Perioden='2021JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens)
«Rokers» × «Leeftijd: 18 jaar of ouder» × «2021» |
| Rookgedrag, 12 jaar of ouder > Rookstatus > Rokers Roken | 18,9% | 95%-interval 18,0-19,8 | Leeftijd: 18 jaar of ouder; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2022 | — |
StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom Rokers_1; Persoonskenmerken='20300 '; Perioden='2022JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens)
«Rokers» × «Leeftijd: 18 jaar of ouder» × «2022» |
| Rookgedrag, 12 jaar of ouder > Rookstatus > Rokers Roken | 19,0% | 95%-interval 18,1-20,0 | Leeftijd: 18 jaar of ouder; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2023 | — |
StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom Rokers_1; Persoonskenmerken='20300 '; Perioden='2023JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens)
«Rokers» × «Leeftijd: 18 jaar of ouder» × «2023» |
| Rookgedrag, 12 jaar of ouder > Rookstatus > Rokers Roken | 18,2% | 95%-interval 17,3-19,2 | Leeftijd: 18 jaar of ouder; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2024 | — |
StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom Rokers_1; Persoonskenmerken='20300 '; Perioden='2024JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens)
«Rokers» × «Leeftijd: 18 jaar of ouder» × «2024» |
| Rookgedrag, 12 jaar of ouder > Rookstatus > Rokers Roken | 17,8% | 95%-interval 16,9-18,7 | Leeftijd: 18 jaar of ouder; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2025 | — |
StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom Rokers_1; Persoonskenmerken='20300 '; Perioden='2025JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens)
«Rokers» × «Leeftijd: 18 jaar of ouder» × «2025» |
Waar de vraag wél terechtkomt, staat in het rapport dat hetzelfde ministerie over de illegale kant liet maken: 87% 87% Aandeel van de bevraagde Nederlandse vapers met een product dat op minstens één van de vier wettelijke indicatoren — smaak, hoeveelheid e-vloeistof, nicotinegehalte of verkoopwijze — buiten de regels valt. Het rapport noemt dit zelf een grove schatting, met voorzichtigheid te lezen. n = 501 · 501 gewogen vapende respondenten · 2025 Bureau Beke (2025) p. 68 naar de studiepagina van de bevraagde vapers gebruikt een product dat op minstens één wettelijke indicator buiten de regels valt.
Bij minderjarigen loopt dat op tot 98% 98% Aandeel van de bevraagde vapende 10- tot 18-jarigen dat een vape gebruikt met een of meer illegale indicatoren — de bewoording van het rapport zelf. Hoeveel bevraagden die leeftijdsgroep telt, staat nergens in het rapport. n: niet vermeld · vapende respondenten van 10 tot 18 jaar · 2025 Bureau Beke (2025) p. 70 naar de studiepagina : van de vapende tien- tot achttienjarigen gebruikt dat deel een vape met een of meer illegale indicatoren.
En op de indicator «hoeveelheid e-vloeistof (puffs)» boekt het rapport 71% 71% Aandeel van de bevraagde vapers dat het rapport op de indicator «hoeveelheid e-vloeistof (puffs)» als illegaal boekt — een classificatie door de onderzoekers, op vier indicatoren die zij apart bekeken. Het rapport meet ook direct: minimaal 49 % van de bevraagde vapers geeft zelf een puffaantal boven de toegestane grens op. Dat lagere cijfer is de ondergrens onder dit percentage. n = 501 · 501 gewogen vapende respondenten · 2025 Bureau Beke (2025) figuur 3.9 naar de studiepagina van de bevraagde vapers als illegaal. Die grens is Europees recht en geldt vandaag al in élke lidstaat — en tóch is het product overal. «Regel het dan Europees»? Die regel bestáát al: de trechter hieronder laat zien hoeveel zij vandaag al bereikt.
Nederland, bevraagde vapers, 2025
Hoe dichter bij wie het meest beschermd moet worden, hoe dieper in het illegale aanbod.
Bevraagde Nederlandse vapers, 2025 — de eerste balk meet de 10- tot 18-jarigen, de andere drie de 501 gewogen respondenten.
Bureau Beke 2025 primaire bron definitieve versie onder voorbehoud
| Wat het meet | Waarde | Onzekerheid | Noemer | Kwaliteit | Vindplaats en citaat |
|---|---|---|---|---|---|
| gebruikt vapes met een of meer illegale indicator(en) aandeel bevraagde personen | 98% | — | n: niet vermeld · vapende respondenten van 10 tot 18 jaar · 2025 | Geen marge of niet gecontroleerd |
p. 70, tekstkader 'Vapegebruik onder jongeren en jongvolwassenen'
toont een nadere analyse onder de vapende respondenten dat een groot deel van de jongeren (10 tot 18 jaar; 98%) en jongvolwassenen (18 tot 28 jaar; 93%) gebruikmaken van vapes met een of meer illegale indicator(en) |
| maakt gebruik van vapes die onderdeel zijn van de illegale vapemarkt (vier indicatoren in gezamenlijkheid) aandeel bevraagde personen | 87% | — | n = 501 · 501 gewogen vapende respondenten · 2025 | Geen marge of niet gecontroleerd |
p. 68, §3.3 en figuur 3.10, p. 69
Uit deze analyse blijkt dat een groot deel van de respondenten – 87 procent – gebruikmaakt van vapes die onderdeel zijn van de illegale vapemarkt. |
| illegaal op de indicator 'hoeveelheid e-vloeistof (puffs)' aandeel bevraagde personen | 71% | — | n = 501 · 501 gewogen vapende respondenten · 2025 | Geen marge of niet gecontroleerd |
figuur 3.9, p. 68
Hoeveelheid e-vloeistof (puffs) — Illegaal 71% |
| aandeel van de bevraagde vapers wier product op de indicator «hoeveelheid e-vloeistof (puffs)» binnen de Europese grens blijft; eigen berekening als het complement van het afgedrukte indicatoraandeel aandeel bevraagde personen | 29% | — | n: 501 gewogen vapende respondenten — dezelfde noemer als het indicatoraandeel · 501 gewogen vapende respondenten · 2025 | Eigen berekening · berekend als 100 − 71% · Eén aftrekking binnen één afgedrukte cel: het rapport boekt het indicatoraandeel als illegaal, en de rest van dezelfde noemer dus niet. Omdat de directe meting van hetzelfde rapport — minimaal negenenveertig procent geeft zélf een puffaantal boven de grens op — een ondergrens is, is dit complement een bóvengrens op wie werkelijk binnen de grens blijft. |
eigen berekening (100 − het indicatoraandeel), dezelfde tabelcel als het indicatoraandeel
Hoeveelheid e-vloeistof (puffs) — Illegaal 71% |
Denemarken ging voor
Ná het Deense verbod verdrievoudigde het dampen bij 15- tot 17-jarigen — en de smaken die toen verboden werden, bleven bij jonge gebruikers de norm.
Denemarken verbood in april 2021 de verkoop van e-sigaretten met fruit-, snoep- of andere zoete smaken. Dat verbod is milder dan het Belgische plan — tabak én menthol bleven er toegelaten — en het werkt op een ander niveau: Denemarken verbiedt smaken als zodanig en laat de receptuur vrij, terwijl het Belgische ontwerp voorschrijft uit welke stoffen een smaak nog gemaakt mag worden.
De twee reeksen, uit dezelfde bevraging
Deense §RØG-enquête, Statens Institut for Folkesundhed (SDU): zes metingen tussen januari 2020 en november 2024. De smaakvraag hoorde bij de laatste — dezelfde najaar-2024-meting als het laatste punt van de linkerreeks.
Hoeveel jongeren dampen
Deense vijftien- tot zeventienjarigen die zeggen dagelijks of af en toe e-sigaretten te gebruiken. Het rapport geeft bij deze figuur geen aantal respondenten per meting en geen marge.
Welke smaken zij gebruiken
Gebruikers van e-sigaretten, vijftien tot negenentwintig jaar; mannen en vrouwen apart bevraagd, meerdere antwoorden per persoon mogelijk.
| Wat het meet | Waarde | Onzekerheid | Noemer | Kwaliteit | Vindplaats en citaat |
|---|---|---|---|---|---|
| gebruikt e-sigaretten dagligt eller lejlighedsvist (legenda: «Bruger (dagligt/lejlighedsvist)») Gebruikt e-sigaretten | 4,5% | — | 15- t/m 17-jarigen in Denemarken · 2020 | Uit een figuur afgelezen · Geen marge of niet gecontroleerd |
figuur 5.1.6, s. 48
«Figur 5.1.6. E-cigaretter (2020-2024), opdelt på aldersgrupper» × «15-17 år» × «Bruger (dagligt/lejlighedsvist)» × «2020» → «4,5» |
| gebruikt e-sigaretten dagligt eller lejlighedsvist (legenda: «Bruger (dagligt/lejlighedsvist)») Gebruikt e-sigaretten | 3,5% | — | 15- t/m 17-jarigen in Denemarken · 2021a | Uit een figuur afgelezen · Geen marge of niet gecontroleerd |
figuur 5.1.6, s. 48
«Figur 5.1.6. E-cigaretter (2020-2024), opdelt på aldersgrupper» × «15-17 år» × «Bruger (dagligt/lejlighedsvist)» × «2021a» → «3,5» |
| gebruikt e-sigaretten dagligt eller lejlighedsvist (legenda: «Bruger (dagligt/lejlighedsvist)») Gebruikt e-sigaretten | 3,3% | — | 15- t/m 17-jarigen in Denemarken · 2021b | Uit een figuur afgelezen · Geen marge of niet gecontroleerd |
figuur 5.1.6, s. 48
«Figur 5.1.6. E-cigaretter (2020-2024), opdelt på aldersgrupper» × «15-17 år» × «Bruger (dagligt/lejlighedsvist)» × «2021b» → «3,3» |
| gebruikt e-sigaretten dagligt eller lejlighedsvist (legenda: «Bruger (dagligt/lejlighedsvist)») Gebruikt e-sigaretten | 10,1% | — | 15- t/m 17-jarigen in Denemarken · 2022 | Uit een figuur afgelezen · Geen marge of niet gecontroleerd |
figuur 5.1.6, s. 48
«Figur 5.1.6. E-cigaretter (2020-2024), opdelt på aldersgrupper» × «15-17 år» × «Bruger (dagligt/lejlighedsvist)» × «2022» → «10,1» |
| gebruikt e-sigaretten dagligt eller lejlighedsvist (legenda: «Bruger (dagligt/lejlighedsvist)») Gebruikt e-sigaretten | 10,0% | — | 15- t/m 17-jarigen in Denemarken · 2023 | Uit een figuur afgelezen · Geen marge of niet gecontroleerd |
figuur 5.1.6, s. 48
«Figur 5.1.6. E-cigaretter (2020-2024), opdelt på aldersgrupper» × «15-17 år» × «Bruger (dagligt/lejlighedsvist)» × «2023» → «10,0» |
| gebruikt e-sigaretten dagligt eller lejlighedsvist (legenda: «Bruger (dagligt/lejlighedsvist)») Gebruikt e-sigaretten | 14,3% | — | 15- t/m 17-jarigen in Denemarken · 2024 | Uit een figuur afgelezen · Geen marge of niet gecontroleerd |
figuur 5.1.6, s. 48
«Figur 5.1.6. E-cigaretter (2020-2024), opdelt på aldersgrupper» × «15-17 år» × «Bruger (dagligt/lejlighedsvist)» × «2024» → «14,3» |
| Wat het meet | Waarde | Onzekerheid | Noemer | Kwaliteit | Vindplaats en citaat |
|---|---|---|---|---|---|
| gebruikt e-sigaretten met smaak van fruit, snoep of een andere zoete smaak; meerdere antwoorden mogelijk; de categorieën sluiten elkaar niet uit Fruit, snoep of zoet — verboden | 84,7% | — | n = 340 · mannen van 15 t/m 29 jaar die e-sigaretten gebruiken · 2024 | Uit een figuur afgelezen · Geen marge of niet gecontroleerd |
figuur 5.3.1, s. 56
«Figur 5.3.1. Smage i e-cigaretter (2024), opdelt på køn» × «Mænd (n=340)» × «Frugt, slik eller anden sød smag» → «84,7 %» |
| gebruikt e-sigaretten met smaak van fruit, snoep of een andere zoete smaak; meerdere antwoorden mogelijk; de categorieën sluiten elkaar niet uit Fruit, snoep of zoet — verboden | 90,3% | — | n = 531 · vrouwen van 15 t/m 29 jaar die e-sigaretten gebruiken · 2024 | Uit een figuur afgelezen · Geen marge of niet gecontroleerd |
figuur 5.3.1, s. 56
«Figur 5.3.1. Smage i e-cigaretter (2024), opdelt på køn» × «Kvinder (n=531)» × «Frugt, slik eller anden sød smag» → «90,3 %» |
| gebruikt e-sigaretten met smaak van spearmint of een andere mint; meerdere antwoorden mogelijk; de categorieën sluiten elkaar niet uit Spearmint of andere mint — verboden | 19,4% | — | n = 340 · mannen van 15 t/m 29 jaar die e-sigaretten gebruiken · 2024 | Uit een figuur afgelezen · Geen marge of niet gecontroleerd |
figuur 5.3.1, s. 56
«Figur 5.3.1. Smage i e-cigaretter (2024), opdelt på køn» × «Mænd (n=340)» × «Spearmint eller anden mint» → «19,4 %» |
| gebruikt e-sigaretten met smaak van spearmint of een andere mint; meerdere antwoorden mogelijk; de categorieën sluiten elkaar niet uit Spearmint of andere mint — verboden | 13,2% | — | n = 531 · vrouwen van 15 t/m 29 jaar die e-sigaretten gebruiken · 2024 | Uit een figuur afgelezen · Geen marge of niet gecontroleerd |
figuur 5.3.1, s. 56
«Figur 5.3.1. Smage i e-cigaretter (2024), opdelt på køn» × «Kvinder (n=531)» × «Spearmint eller anden mint» → «13,2 %» |
| gebruikt e-sigaretten met smaak van menthol; meerdere antwoorden mogelijk; de categorieën sluiten elkaar niet uit Menthol — toegelaten | 22,8% | — | n = 340 · mannen van 15 t/m 29 jaar die e-sigaretten gebruiken · 2024 | Uit een figuur afgelezen · Geen marge of niet gecontroleerd |
figuur 5.3.1, s. 56
«Figur 5.3.1. Smage i e-cigaretter (2024), opdelt på køn» × «Mænd (n=340)» × «Mentol» → «22,8 %» |
| gebruikt e-sigaretten met smaak van menthol; meerdere antwoorden mogelijk; de categorieën sluiten elkaar niet uit Menthol — toegelaten | 15,4% | — | n = 531 · vrouwen van 15 t/m 29 jaar die e-sigaretten gebruiken · 2024 | Uit een figuur afgelezen · Geen marge of niet gecontroleerd |
figuur 5.3.1, s. 56
«Figur 5.3.1. Smage i e-cigaretter (2024), opdelt på køn» × «Kvinder (n=531)» × «Mentol» → «15,4 %» |
| gebruikt e-sigaretten met smaak van tabak; meerdere antwoorden mogelijk; de categorieën sluiten elkaar niet uit Tabak — toegelaten | 5,5% | — | n = 340 · mannen van 15 t/m 29 jaar die e-sigaretten gebruiken · 2024 | Uit een figuur afgelezen · Geen marge of niet gecontroleerd |
figuur 5.3.1, s. 56
«Figur 5.3.1. Smage i e-cigaretter (2024), opdelt på køn» × «Mænd (n=340)» × «Tobak» → «5,5 %» |
| gebruikt e-sigaretten met smaak van tabak; meerdere antwoorden mogelijk; de categorieën sluiten elkaar niet uit Tabak — toegelaten | 3,6% | — | n = 531 · vrouwen van 15 t/m 29 jaar die e-sigaretten gebruiken · 2024 | Uit een figuur afgelezen · Geen marge of niet gecontroleerd |
figuur 5.3.1, s. 56
«Figur 5.3.1. Smage i e-cigaretter (2024), opdelt på køn» × «Kvinder (n=531)» × «Tobak» → «3,6 %» |
De volledige landenvergelijking Het buitenlandse bewijs, voluit in de uiteenzetting
Handhaving, vandaag, in België
Eén opslagplaats bevatte acht keer wat de inspectie in een heel jaar vond.
In heel 2025 onderschepte de inspectiedienst van de FOD 140.019 140.019 Aantal illegale wegwerpvapes dat de inspectiedienst van de FOD Volksgezondheid volgens dit bericht in één kalenderjaar in beslag nam. Opgave van de dienst, doorgegeven door twee media en overgenomen uit het onderbouwingsdocument van de opdrachtgever; het bericht zelf ligt niet in dit archief. Er staat geen noemer bij: hoeveel er in dat jaar in omloop was, meet geen enkele bron. België · 2025 VRT NWS / BRUZZ (2025) persbericht of persartikel bronnenlijst van het handhavingsdossier van de opdrachtgever naar de studiepagina illegale wegwerpvapes. Ruim een kwart daarvan kwam uit één Brusselse winkelgalerij — 36.000 36.000 Het deel van diezelfde jaarvangst dat volgens het bericht uit één Brusselse winkelgalerij kwam. Zelfde keten, zelfde voorbehoud: het is wat er is gevonden, niet wat er was. de Agoragalerij in Brussel · 2025 VRT NWS / BRUZZ (2025) persbericht of persartikel bronnenlijst van het handhavingsdossier van de opdrachtgever naar de studiepagina stuks, in een handel die na elke controle terugkeerde, met nicotinegehaltes tot 2,5 2,5 De hoogste overschrijding van de toegestane nicotinelimiet die de inspectiedienst bij die ene controle aantrof. Een bovengrens — de bron schrijft «tot» — en geen gemiddelde over de aangetroffen producten. aangetroffen vapes in de Agoragalerij · 2025 FOD-controle Agoragalerij (2025) artikeltekst naar de studiepagina keer de toegestane limiet.
Dat was het werk van een heel jaar. Bij één distributiepunt ten zuiden van Antwerpen troffen de Belgische en Duitse douane in één enkele actie 1.150.000 1.150.000 Aantal vapes dat de Belgische en Duitse douane volgens dit persbericht bij één doorzoeking van één distributiepunt aantroffen. Een benadering in de bron zelf, op één dag, op één plaats — en een vangst is geen markt. Het persbericht ligt niet in dit archief; de Nederlandse bewoording ervan is van onbekende hand. één distributiepunt ten zuiden van Antwerpen · 19-11-2025 benadering; §3.2 en de bronnenlijst schrijven «± 1,15 miljoen vapes». De terugverwijzing in het handhavingsdossier van de opdrachtgever, §2.3 laat het ±-teken weg en schrijft «1,15 miljoen» zoals de bron dit getal zelf kwalificeert Zollfahndungsamt Hannover (2025) het handhavingsdossier van de opdrachtgever naar de studiepagina vapes aan — ongeveer 8,2 8,2 De vondst bij dat ene distributiepunt gedeeld door de jaarvangst van de inspectiedienst — een eigen berekening van de opdrachtgever, geen meting. Drie dingen begrenzen haar: teller en noemer tellen niet hetzelfde («vapes» tegenover «wegwerpvapes»), de teller is zelf een benadering, en beide getallen zijn ondergrenzen van wat er was. n: geen noemer: dit is een verhouding tussen twee opgaven uit twee verschillende bronnen · één distributiepunt ten zuiden van Antwerpen, afgezet tegen de jaarvangst van de Inspectiedienst van de FOD Volksgezondheid in België · teller 19-11-2025; noemer heel 2025 eigen berekening van een belanghebbende partij, geen meting; het dossier schrijft «≈ 8,2». Drie dingen begrenzen de uitkomst. Ten eerste tellen teller en noemer niet hetzelfde: de teller is een douanevangst van «vapes», de noemer een FOD-telling van «wegwerpvapes» — het dossier wijst zelf op dat eenheidsverschil. Ten tweede draagt de teller zelf een benadering («± 1,15 miljoen»), dus is de uitkomst niet op een decimaal nauwkeurig. Ten derde is een vangst geen markt: beide getallen zijn ondergrenzen van wat er was, en hun verhouding zegt niets over wat er niet is gevonden zoals de bron dit getal zelf kwalificeert Handhavingsdossier van de opdrachtgever (2026) belanghebbende partij §3.2 naar de studiepagina keer die hele jaarvangst.
In dezelfde weken liep er een Europese douaneoperatie, en daarin nam de Belgische douane 1.700.000 1.700.000 Aantal e-sigaretten dat de Belgische douaneautoriteiten tijdens de controleperiode in beslag namen — volgens het bericht de grootste inbeslagname die een deelnemend land rapporteerde. Het bericht noemt de controleperiode maar geen datum van de afzonderlijke inbeslagname, geen plaats en geen aantal afzonderlijke inbeslagnames binnen dat cijfer; uit hoeveel vangsten het is opgebouwd, is dus niet na te gaan — en daarmee ook niet of een eerder gemelde vangst erin is begrepen. Wij tellen het daarom nooit bij een andere vangst op; waar wij het wél tegen een ander getal afzetten, staat dat als eigen berekening gelabeld. de Belgische douaneautoriteiten · 14 november - 15 december 2025 OLAF (2026) hoofdtekst naar de studiepagina e-sigaretten in beslag — ongeveer 12 12 De Belgische vangst van die Europese operatie gedeeld door de jaarvangst van de inspectiedienst — een eigen berekening, geen opgave van OLAF of van de dienst. Vier dingen begrenzen haar: teller en noemer tellen niet hetzelfde («e-sigaretten» tegenover «wegwerpvapes», door twee verschillende diensten), de teller beslaat vijf weken en de noemer een heel jaar, beide getallen zijn afgeronde ondergrenzen van wat er was, en of de vondst bij het distributiepunt in dit Belgische totaal is begrepen zegt geen van beide berichten — die twee getallen mogen dus niet worden opgeteld. n: geen noemer: dit is een verhouding tussen twee opgaven uit twee verschillende berichten · de Belgische douanevangst tijdens de Europese operatie, afgezet tegen de jaarvangst van de inspectiedienst van de FOD Volksgezondheid · teller 14 november - 15 december 2025; noemer heel 2025 OLAF (2026) eigen berekening (de Belgische operatievangst gedeeld door de jaarvangst) naar de studiepagina keer diezelfde jaarvangst. Dit land is binnen Europa dan ook geen gewone vindplaats: aan het gezamenlijke optreden deden 30 30 landen waarvan douaneautoriteiten aan de operatie deelnamen de aan JCO VAPE deelnemende douaneautoriteiten · 14 november - 15 december 2025 OLAF (2026) hoofdtekst naar de studiepagina landen mee, en van de 1.900.000 1.900.000 tijdens JCO VAPE in beslag genomen e-sigaretten de douanediensten van de 30 aan JCO VAPE deelnemende landen (23 EU-lidstaten en 7 niet-EU-partnerlanden) · 14 november - 15 december 2025 ondergrens; de bron schrijft «over 1.9 million» zoals de bron dit getal zelf kwalificeert OLAF (2026) hoofdtekst naar de studiepagina e-sigaretten die zij samen onderschepten, lag 89% 89% De Belgische inbeslagname gedeeld door het totaal van alle dertig deelnemende landen samen, tijdens dezelfde douaneoperatie — een eigen berekening, geen opgave van OLAF zelf. Beide invoerwaarden zijn ondergrenzen van wat er was, dus is de uitkomst dat ook. n: geen noemer: dit is een verhouding tussen twee opgaven uit hetzelfde bericht · de Belgische vangst afgezet tegen de totale e-sigarettenvangst van alle dertig deelnemende landen tijdens dezelfde operatie · 14 november - 15 december 2025 eigen berekening, geen meting; het bericht zelf maakt deze deling niet. Beide invoerwaarden zijn ondergrenzen (de bron schrijft “over 1.9 million”) en beide tellen «e-sigaretten» binnen dezelfde operatie, dus dezelfde eenheid; de uitkomst is niet op een decimaal nauwkeurig, want de teller en de noemer zijn zelf afgeronde persopgaven zoals de bron dit getal zelf kwalificeert OLAF (2026) hoofdtekst naar de studiepagina hier.
De schaal van wat er nu al ligt.
Twee metingen van dezelfde handhaving. Links het Belgische jaartotaal van de inspectiedienst van de FOD Volksgezondheid naast één gezamenlijke Belgisch-Duitse douaneactie, zoals gemeld door VRT en Bruzz en door het Zollfahndungsamt Hannover. Rechts de verdeling van de Europese douaneoperatie JCO VAPE, uit het persbericht van OLAF.
Eén vondst, naast een heel jaar inspectie.
Aantallen in beslag genomen vapes. De bovenste balk is wat de inspectiedienst van de FOD Volksgezondheid in heel 2025 onderschepte, zoals gemeld door VRT en Bruzz; de onderste is één gezamenlijke Belgisch-Duitse douaneactie bij één distributiepunt ten zuiden van Antwerpen, zoals gemeld door het Zollfahndungsamt Hannover.
Van de Europese vangst lag het meeste in België.
Aandeel van de 1.900.000 e-sigaretten die tijdens de gezamenlijke Europese douaneoperatie JCO VAPE in 30 landen in beslag zijn genomen. Het Belgische aandeel is een eigen berekening op de twee absolute getallen die het bericht zelf afdrukt; de tweede band is het complement daarvan.
| Wat het meet | Waarde | Onzekerheid | Noemer | Kwaliteit | Vindplaats en citaat |
|---|---|---|---|---|---|
| illegale wegwerpvapes die de FOD Volksgezondheid volgens dit bericht in heel 2025 in beslag nam In beslag genomen vapes | 140.019wegwerpvapes | — | België · 2025 | Geen marge of niet gecontroleerd |
bronnenlijst van het handhavingsdossier van de opdrachtgever, rubriek «Inbeslagnames en handhaving (België)»; dezelfde opgave in het handhavingsdossier van de opdrachtgever, §3.1
140.019 wegwerpvapes nationaal in 2025 |
| vapes die de Belgische en Duitse douane volgens dit persbericht bij één doorzoeking aantroffen In beslag genomen vapes | 1.150.000vapes | benadering; §3.2 en de bronnenlijst schrijven «± 1,15 miljoen vapes». De terugverwijzing in het handhavingsdossier van de opdrachtgever, §2.3 laat het ±-teken weg en schrijft «1,15 miljoen» | één distributiepunt ten zuiden van Antwerpen · 19-11-2025 | Geen marge of niet gecontroleerd |
het handhavingsdossier van de opdrachtgever, §3.2; bronnenlijst van het handhavingsdossier van de opdrachtgever, rubriek «Inbeslagnames en handhaving (België)»; terugverwijzing in het handhavingsdossier van de opdrachtgever, §2.3
Ze troffen er ± 1,15 miljoen vapes aan |
| hoeveel keer de Belgische e-sigarettenvangst van de Europese douaneoperatie de Belgische jaarvangst wegwerpvapes van 2025 bedraagt; eigen berekening op twee opgaven uit twee verschillende berichten | 12× de nationale jaarvangst | — | n: geen noemer: dit is een verhouding tussen twee opgaven uit twee verschillende berichten · de Belgische douanevangst tijdens de Europese operatie, afgezet tegen de jaarvangst van de inspectiedienst van de FOD Volksgezondheid · teller 14 november - 15 december 2025; noemer heel 2025 | Eigen berekening · berekend als 1.700.000 ÷ 140.019 · Eén deling van twee persopgaven, en vier dingen begrenzen haar. Teller en noemer tellen niet hetzelfde: de teller is een douanevangst van «e-sigaretten», de noemer een telling van «wegwerpvapes» door de inspectiedienst van de FOD Volksgezondheid. De perioden zijn ongelijk: de teller beslaat de vijf weken van de operatie, de noemer een heel kalenderjaar. Beide opgaven zijn afgerond en zijn ondergrenzen van wat er was, dus is de uitkomst niet op een decimaal nauwkeurig. En of de vondst van 19 november 2025 bij het distributiepunt ten zuiden van Antwerpen in dit Belgische totaal is begrepen, zegt geen van beide berichten — de twee vangsten mogen daarom nooit bij elkaar worden opgeteld. |
eigen berekening (de Belgische operatievangst gedeeld door de jaarvangst), twee opgaven uit twee verschillende berichten
Belgium reported the largest seizure of e-cigarettes, with 1.7 million pieces confiscated by its custom authorities. |
| Wat het meet | Waarde | Onzekerheid | Noemer | Kwaliteit | Vindplaats en citaat |
|---|---|---|---|---|---|
| De Belgische inbeslagname gedeeld door het totaal van alle dertig deelnemende landen samen, tijdens dezelfde douaneoperatie — een eigen berekening, geen opgave van OLAF zelf. Beide invoerwaarden zijn ondergrenzen van wat er was, dus is de uitkomst dat ook. België | 89% | eigen berekening, geen meting; het bericht zelf maakt deze deling niet. Beide invoerwaarden zijn ondergrenzen (de bron schrijft “over 1.9 million”) en beide tellen «e-sigaretten» binnen dezelfde operatie, dus dezelfde eenheid; de uitkomst is niet op een decimaal nauwkeurig, want de teller en de noemer zijn zelf afgeronde persopgaven | n: geen noemer: dit is een verhouding tussen twee opgaven uit hetzelfde bericht · de Belgische vangst afgezet tegen de totale e-sigarettenvangst van alle dertig deelnemende landen tijdens dezelfde operatie · 14 november - 15 december 2025 | — |
hoofdtekst, alinea 4, twee opgaven in dezelfde alinea van hetzelfde bericht
The seizures made during JCO VAPE were substantial with over 1.9 million e-cigarettes, 1,551 pieces of liquids for e-cigarettes and almost 61,000 pieces of heated tobacco products seized. Belgium reported the largest seizure of e-cigarettes, with 1.7 million pieces confiscated by its custom authorities. |
| aandeel van de tijdens JCO VAPE in beslag genomen e-sigaretten dat buiten België werd aangetroffen; eigen berekening als het complement van het Belgische aandeel De overige landen samen | 11% | — | n: dezelfde noemer als het Belgische aandeel: het totaal aantal tijdens de operatie in beslag genomen e-sigaretten · de Belgische vangst afgezet tegen de totale e-sigarettenvangst van alle dertig deelnemende landen tijdens dezelfde operatie · 14 november - 15 december 2025 | Eigen berekening · berekend als 100 − 89% · Eén aftrekking binnen één verdeling: de operatie kent maar twee standen — België en de overige deelnemende landen samen — en wat niet in de ene valt, valt in de andere. De onnauwkeurigheid van het Belgische aandeel zelf draagt onverkort door in dit complement: het bericht drukt beide absolute getallen afgerond af, dus is ook deze band een benadering en geen exacte telling. |
eigen berekening (100 − het Belgische aandeel), op dezelfde twee getallen van hetzelfde bericht
The seizures made during JCO VAPE were substantial with over 1.9 million e-cigarettes, 1,551 pieces of liquids for e-cigarettes and almost 61,000 pieces of heated tobacco products seized. Belgium reported the largest seizure of e-cigarettes, with 1.7 million pieces confiscated by its custom authorities. |
Nog vóór er hier één smaak verboden is, loopt het overgrote deel van de Europese vangst dus al door dit land — en die stroom groeit: de FOD behandelde 6.286 6.286 door de FOD Volksgezondheid behandelde dossiers rond de illegale online verkoop van e-sigaretten dossiers behandeld door de FOD Volksgezondheid · 2024 FOD over illegale online verkoop (2025) inleidende alinea naar de studiepagina dossiers rond illegale onlineverkoop in 2024, tegen 824 824 door de FOD Volksgezondheid behandelde dossiers rond de illegale online verkoop van e-sigaretten dossiers behandeld door de FOD Volksgezondheid · 2023 FOD over illegale online verkoop (2025) inleidende alinea naar de studiepagina een jaar eerder.
Daar meer tegenover zetten is geen knop die je omdraait. Van de containers die in een jaar door de haven gaan, wordt ongeveer 1,04% 1,04% het aantal scans van 2025 gedeeld door het aantal dat volgens de bron jaarlijks door de haven passeert n: geen noemer in de bron: de twee getallen staan in twee verschillende secties · haven van Antwerpen · scans 2025; jaarstroom volgens een uitspraak in een artikel van 02-03-2026 Europese Commissie in België (2026) eigen berekening op de secties «Slim scannen» en «Samen sterker» naar de studiepagina gescand, en via één luchthaven alleen komen er 1,3 miljard 1,3 miljard aantal douaneaangiften per jaar dat volgens dit artikel via de luchthaven van Luik binnenkomt luchthaven Luik-Bierset · 2026 benadering; de bronnenlijst schrijft «± 1,3 miljard aangiften» zoals de bron dit getal zelf kwalificeert L'Avenir (2026) persbericht of persartikel bronnenlijst van het handhavingsdossier van de opdrachtgever naar de studiepagina aangiften per jaar het land binnen.
De illegale markt is vandaag dus al enorm, en zij groeit terwijl de handhaving achterblijft. Wie daar straks de 630.000 630.000 Het percentage van Sciensano toegepast op de Belgische bevolking van 15 jaar en ouder (Statbel, 1 januari 2026) — een eigen berekening, geen opgave van Sciensano of Statbel zelf. Het percentage draagt geen marge, dus rondt de uitkomst af op tienduizendtallen. bevolking 15 jaar en ouder, België · 2023-2024 Sciensano (2025) eigen berekening: percentage uit de Gezondheidsenquête (p.7; p.11 §1.1; p.24; p.26 Tabel 1) naar de studiepagina dampende Belgen bij op duwt, maakt dat probleem alleen maar groter.
De vangst en de verhouding, met hun grenzen De handhaving, voluit in de uiteenzetting
De keuze die voorligt
Vasthouden aan het huidige beleid beschermt geen minderjarigen.
Dit is geen beperking van het aantal smaken — het is een verbod op het volledige bestaande aanbod: 16 16 Het aantal smaakstoffen op de lijst die de minister vaststelt; daaruit mag de toegelaten tabakssmaak worden samengesteld. Ontwerpbesluit smaakverbod (2026) bestand A naar de studiepagina moleculen, waarmee zelfs geen enkele bestaande tabaksmaak te maken valt.
geregistreerde producten met een smaak registraties die publiek hun ingrediënten declareren en daarin minstens één smaakstof noemen
blijft binnen de regel: 0
geregistreerde tabakssmaken de smaak die het besluit als enige toelaat, op dezelfde publieke declaratie, over 257 basisproducten
blijft binnen de lijst: 0
Het enige wat met die lijst te maken valt, is een tabakssmaak die vandaag in geen enkel toegelaten recept staat.
| geregistreerde producten met een smaak | 7.283 | blijft binnen de regel: 0 |
|---|---|---|
| geregistreerde tabakssmaken | 418 | blijft binnen de lijst: 0 |
Doorzetten ontzegt de 630.000 630.000 Het percentage van Sciensano toegepast op de Belgische bevolking van 15 jaar en ouder (Statbel, 1 januari 2026) — een eigen berekening, geen opgave van Sciensano of Statbel zelf. Het percentage draagt geen marge, dus rondt de uitkomst af op tienduizendtallen. bevolking 15 jaar en ouder, België · 2023-2024 Sciensano (2025) eigen berekening: percentage uit de Gezondheidsenquête (p.7; p.11 §1.1; p.24; p.26 Tabel 1) naar de studiepagina dampende Belgen hun alternatief; het effect is al gemeten.
Er is een reden waarom van de bestaande tabakssmaken geen enkele de lijst haalt, en waarom de Nederlandse gebruiker niet overstapte op de smaak die daar wél mocht: wat overblijft is geen waardig alternatief. En wie vandaag al bij het illegale aanbod terechtkomt, vindt die weg morgen niet moeilijker.
Optie 1 · doorzetten zoals het ontwerp er ligt
- De jeugd is er niet aantoonbaar mee beschermd — dat is wat Nederland en Denemarken laten zien.
- Volwassen rokers houden geen enkel waardig alternatief meer over.
- De illegale markt groeit verder — de raad noemt dat zelf als neveneffect.
- De sector raamt de directe schade op 700 700 Het aantal banen dat de legale Belgische vapesector volgens haar eigen sectorfederatie draagt. Een raming van een belanghebbende partij: geen telling, geen peiljaar, en de bron zegt niet of het om voltijdse, deeltijdse, directe of indirecte banen gaat. de legale vapesector in België · niet gegeven; de bron noemt geen peiljaar benadering; de bron schrijft «± 700 jobs». Opgave van een belanghebbende partij, zonder onderliggende telling en zonder definitie van «job» zoals de bron dit getal zelf kwalificeert VapeBel (sectorfederatie) (2026) belanghebbende partij bronnenlijst van het campagnedossier (Bijlage 2) naar de studiepagina banen en 80.000.000 80.000.000 De belastinginkomsten die diezelfde sector volgens diezelfde federatie oplevert. Zelfde voorbehoud, met één extra: de bron noemt geen belastingsoort en geen periode, dus is het bedrag niet als jaarcijfer te lezen. de legale vapesector in België · niet gegeven; de bron noemt geen peiljaar en geen periode benadering; de bron schrijft «± € 80 mln belastinginkomsten». Opgave van een belanghebbende partij. Zonder periode is het bedrag niet als jaarcijfer te lezen zoals de bron dit getal zelf kwalificeert VapeBel (sectorfederatie) (2026) belanghebbende partij bronnenlijst van het campagnedossier (Bijlage 2) naar de studiepagina euro aan belastinginkomsten; de indirecte schade daarbuiten verwachten wij substantieel groter.
Optie 2 · de tweede weg die de HGR zelf beschreef
- Tabakssmaak plus een beperkt aantal wetenschappelijk geselecteerde smaken, zodat volwassen rokers een waardig alternatief behouden.
- Conform het regeerakkoord, dat het aanbod van smaken «sterk» wil beperken — en conform het unanieme advies van de HGR, dat de keuze uitdrukkelijk bij de beleidsmakers legt.
Het persbericht bij de goedkeuring schrijft de kern van die eerste optie aan de Hoge Gezondheidsraad toe:
De Hoge Gezondheidsraad benadrukte o.a. dat bij het nemen van maatregelen de bescherming van jongeren altijd voorrang moet krijgen op de smaakvoorkeuren van volwassen gebruikers en ze vond het eveneens belangrijk dat België zijn beleid afstemt met de buurlanden, om grensoverschrijdende aankopen zoveel mogelijk te vermijden.Persbericht van de minister, 30 april 2026
Die voorrang bestrijden wij niet. Maar een afweging houdt alleen stand als het offer de bescherming ook oplevert, en die is in Nederland noch Denemarken aantoonbaar.
Het afstemmen gebeurt bovendien met één van de vier buurlanden. Toen Nederland deze maatregel invoerde, kocht 35,6% 35,6% Aandeel van de mensen die negen maanden na het Nederlandse verbod nog verboden smaken gebruikten, dat daarvoor een fysieke winkel in het buitenland noemde. Meerdere antwoorden waren mogelijk. n = 472 · alle deelnemers die na het verbod verboden smaken bleven gebruiken · 2024 (september) 31,4 tot 40,0% 95%-betrouwbaarheidsinterval van de bron RIVM-studie (2026) Tabel 4 (p. 7) naar de studiepagina van wie verboden smaken bleef gebruiken die in het buitenland; 18,7% 18,7% aandeel dat na het verbod verboden smaken betrekt via: Physical shop abroad - Germany (meerdere antwoorden mogelijk) n = 472 · alle deelnemers die na het verbod verboden smaken bleven gebruiken · 2024 (september) 15,4 tot 22,5% 95%-betrouwbaarheidsinterval van de bron RIVM-studie (2026) Tabel 4 (p. 7) naar de studiepagina deed dat in een winkel in Duitsland, vaker nog dan in België. Nederland stemde met niemand af en zag de vraag over de grens gaan; wij stemmen met één af en laten er drie open.
Afstemmen lost dat niet op. Op de indicator «hoeveelheid e-vloeistof (puffs)» valt 71% 71% Aandeel van de bevraagde vapers dat het rapport op de indicator «hoeveelheid e-vloeistof (puffs)» als illegaal boekt — een classificatie door de onderzoekers, op vier indicatoren die zij apart bekeken. Het rapport meet ook direct: minimaal 49 % van de bevraagde vapers geeft zelf een puffaantal boven de toegestane grens op. Dat lagere cijfer is de ondergrens onder dit percentage. n = 501 · 501 gewogen vapende respondenten · 2025 Bureau Beke (2025) figuur 3.9 naar de studiepagina van de bevraagde vapers buiten de regels — een grens die Europees recht is en dus in élke lidstaat al is afgestemd. Waar de handhaving tekortschiet, verandert een smaakregel daar niets aan.
Diezelfde raad schreef bovendien op de eerste bladzijde van datzelfde advies dat de aantrekkelijkheid omlaag moet zónder de drempel te verhogen voor rokers die met de e-sigaret stoppen. Precies die drempel gaat hier aantoonbaar omhoog: van het geregistreerde aanbod blijft niets over, en in Nederland ving de toegelaten smaak niemand op.
Wat wij vragen
Wat jongeren wél zou beschermen, staat in datzelfde advies: informering, onder andere via de bijsluiter; het opvoeren van de handhaving, bij de invoer én op de interne markt; en meten wat de maatregel doet zodra zij geldt. Op geen van die drie is vandaag zicht.
Voer daarom de tweede weg van de HGR uit, met behoud van 1 september 2028. Wij vragen niets meer dan de weg die de raad zelf beschreef. Maak deze beslissing op rationaliteit en niet op ideologie: dan is zij de enige logische keuze.
De vraag, om door te sturen en af te drukken De twee wegen naast elkaar De twee wegen, voluit in de uiteenzetting De vraag, voluit in de uiteenzetting