Hoge Gezondheidsraad, advies 9863

1 De raad beveelt unaniem een dringende en drastische beperking aan.

Over de richting bestaat binnen de raad geen meningsverschil. Het advies zet die aanbeveling twee keer woordelijk neer — in de samenvatting en in §9.4 — en zet de vetgezette zin er allebei de keren zelf in.

Considering all this evidence and taking into account the principles of physical-chemical environmental hygiene (see SHC 9404, 2019), the Superior Health Council unanimously recommends an urgent and drastic reduction in the number of flavours available for e-cigarettes. There are two positions within the Council: Al dat bewijs in aanmerking genomen, en rekening houdend met de beginselen van de fysisch-chemische milieuhygiëne (zie HGR 9404, 2019), beveelt de Hoge Gezondheidsraad unaniem een dringende en drastische vermindering aan van het aantal smaken dat voor e-sigaretten beschikbaar is. Er zijn twee posities binnen de Raad: p. 3 (pdf 5); p. 33 (pdf 35)

However, it is evident that individual adult preferences cannot trump population-level youth protection. The existing body of scientific evidence is sufficiently robust to justify immediate regulatory action. Het is echter duidelijk dat individuele voorkeuren van volwassenen niet zwaarder kunnen wegen dan de bescherming van jongeren op bevolkingsniveau. Het bestaande geheel van wetenschappelijk bewijs is voldoende robuust om onmiddellijk optreden van de regelgever te rechtvaardigen. p. 4 (pdf 6); p. 34 (pdf 36)

2 Binnen de raad bestaan twee posities, en de raad legt de keuze bij de beleidsmaker.

Een deel van de werkgroep wil alleen tabakssmaak, samengesteld uit de Nederlandse lijst van 16 smaakstoffen. Een ander deel wil daarnaast in de regel ten hoogste 3 wetenschappelijk geselecteerde smaken toelaten. Het advies geeft geen aantallen, geen namen en geen verhouding tussen de twee delen.

Both positions are scientifically substantiated but are constrained by gaps in the available data. The decision ultimately lies with the policymakers. Beide posities zijn wetenschappelijk onderbouwd, maar worden begrensd door lacunes in de beschikbare gegevens. De beslissing ligt uiteindelijk bij de beleidsmakers. p. 4 (pdf 6); p. 34 (pdf 36)

De cijfers hierachter: 16 16 omvang van de Nederlandse positieve lijst voor tabakssmaak smaakstoffen voor tabakssmaak in e-liquids, Nederland · 2024 Hoge Gezondheidsraad, advies 9863 (2025) p. 3 (pdf 5); p. 4 (pdf 6); p. 8 (pdf 10); p. 20 (pdf 22); p. 27 (pdf 29) naar de studiepagina → 3 3 Het aantal smaken dat een deel van de werkgroep van de raad naast tabakssmaak zou toelaten, wetenschappelijk geselecteerd — de bovengrens die het advies daarbij in de regel noemt. positie 2 binnen de werkgroep · 2025 Hoge Gezondheidsraad, advies 9863 (2025) p. 4 (pdf 6); p. 33 (pdf 35) naar de studiepagina →

3 Aan de tweede weg hangt één voorwaarde: een bevraging die op dat moment niet bestond.

Wie extra smaken toelaat, moet ze volgens de raad kiezen op grond van een bevraging van Belgische ex-rokers die met de e-sigaret zijn gestopt met roken en daarna ook zijn gestopt met dampen. De raad schrijft er zelf bij dat zo'n onderzoek op dat ogenblik niet beschikbaar is en vóór de selectie zou moeten worden uitgevoerd.

If additional flavours are to be permitted, they should be selected based on a survey of (Belgian) ex-smokers who successfully quit smoking using e-cigarettes and subsequently ceased vaping. The selected flavours should be as unappealing as possible to young people. As such a study is currently unavailable, it would need to be conducted prior to selection. Als extra smaken worden toegelaten, zouden zij geselecteerd moeten worden op basis van een bevraging van (Belgische) ex-rokers die met behulp van e-sigaretten met succes zijn gestopt met roken en daarna ook zijn gestopt met dampen. De geselecteerde smaken zouden zo weinig mogelijk aantrekkelijk moeten zijn voor jongeren. Aangezien zo'n onderzoek op dit ogenblik niet bestaat, zou het vóór de selectie moeten worden uitgevoerd. p. 4 (pdf 6); p. 33 (pdf 35)

4 Bij welke weg dan ook acht de raad begeleidende maatregelen noodzakelijk.

Het advies koppelt de werking van een smaakbeperking op vijf plaatsen aan handhaving, en beveelt daarnaast een informatiecampagne, monitoring met een lijst die kan meegroeien, een verbod op zelfgemengde vloeistoffen en een uitdrukkelijk verbod op synthetische koelmiddelen aan. In dezelfde alinea waarin de raad de gewenste effecten opsomt, vraagt hij de wetgever op de ongewenste te anticiperen met zulke maatregelen.

To ensure that strict flavour restrictions are effectively implemented, the SHC strongly recommends significantly intensifying enforcement efforts. Om ervoor te zorgen dat strenge smaakbeperkingen daadwerkelijk worden uitgevoerd, beveelt de HGR met klem aan de handhavingsinspanningen aanzienlijk op te voeren. p. 4 (pdf 6); p. 34 (pdf 36)

The Belgian legislator must therefore carefully consider the desired and undesired effects in order to be able to anticipate the latter with accompanying measures. De Belgische wetgever moet de gewenste en de ongewenste effecten daarom zorgvuldig tegen elkaar afwegen, om op die laatste te kunnen anticiperen met begeleidende maatregelen. p. 3 (pdf 5); p. 30 (pdf 32)

1 Dezelfde raad kwam drie jaar eerder tot een andere afweging.

Bij conclusie 1 hierboven

In zijn advies van juni 2022 woog dezelfde raad een totaal of drastisch verbod af en achtte hij dat niet de oplossing; hij bepleitte in plaats daarvan een beperkte, meegroeiende positieve lijst, en gaf als orde van grootte 1.473 verschillende ingrediënten die begin 2020 voor België in de Europese ingrediëntendatabank stonden. Wat er tussen de twee teksten is veranderd, schrijft geen van beide adviezen op, en wij schrijven het er niet bij.

Zo'n totaal of drastisch verbod is volgens de experten niet de oplossing. Deze optie dreigt niet verenigbaar te zijn met de noden van de gebruikers en zou daarom bij hen kunnen leiden tot frustratie; het risico bestaat dan dat zij stoppen met de e-sigaret en weer klassiek gaan roken. Hoge Gezondheidsraad, advies 9549/9579/9543 24 juni 2022 primaire bron definitieve versie vóór het advies van de Hoge Gezondheidsraad van 5 november 2025 p. 31 (PDF 33)

De cijfers hierachter: 1.473 1.473 aantal verschillende ingrediënten voor België in de EU-CEG-databank België · begin 2020 Hoge Gezondheidsraad, advies 9549/9579/9543 (2022) p. 34 (PDF 36) naar de studiepagina →

2 De ontwerpteksten dragen geen van die maatregelen.

Bij conclusie 4 hierboven

Het ontwerp-KB telt vier artikelen, het ontwerp-MB twee, en daarnaast is er de bijlage met de stoffenlijst. Het archief geeft die tekst voluit. De artikelen regelen wat er op de verpakking mag staan, welke stoffen zijn toegelaten en vanaf wanneer; over handhaving, een informatiecampagne, monitoring, zelfgemengde vloeistoffen of koelmiddelen staat er niets. Het ontwerp-MB houdt na artikel 2 § 2 op.

Art. 2. § 1. Dit besluit treedt in werking op 1 september 2028. § 2. Vloeistoffen met of zonder nicotine die niet beantwoorden aan dit besluit mogen na deze datum niet meer in de handel zijn. Ontwerpbesluit smaakverbod 30 april 2026 primaire bron ontwerptekst ná het advies van de Hoge Gezondheidsraad van 5 november 2025 ontwerp-MB art. 2, bestand A, p. 5 — het laatste artikel van de tekst

3 De motivering bij de aanmelding verwijst naar onderzoek zonder één vindplaats.

Bij conclusie 3 hierboven

De velden 9 tot en met 9c van het notificatieformulier beroepen zich twaalf keer op wetenschappelijk onderzoek, op empirische gegevens of op een aanbeveling van een instantie. Op geen van die twaalf plaatsen staat een voetnoot, een documentnummer, een datum of een vindplaats. Het veld dat voor verwijzingen naar de basisteksten is bestemd, bevat geen tekst, en het veld «effectbeoordeling verricht?» is met «Nee» ingevuld.

De Hoge Gezondheidsraad beveelt strenge beperkingen aan op basis van een positieve lijst. Ontwerpbesluit smaakverbod 30 april 2026 primaire bron ontwerptekst ná het advies van de Hoge Gezondheidsraad van 5 november 2025 notificatieformulier veld 9a, bestand C, p. 3

1 Het advies verklaart geen van beide wegen wetenschappelijk dwingend.

De raad noemt beide posities wetenschappelijk onderbouwd en begrensd door dezelfde lacunes in de gegevens, en laat de keuze daartussen uitdrukkelijk aan de beleidsmaker. Wie zich op dit advies beroept, kan zich er dus op beroepen dát er drastisch wordt beperkt, maar niet op de keuze tussen de twee wegen.

Both positions are scientifically substantiated but are constrained by gaps in the available data. The decision ultimately lies with the policymakers. Beide posities zijn wetenschappelijk onderbouwd, maar worden begrensd door lacunes in de beschikbare gegevens. De beslissing ligt uiteindelijk bij de beleidsmakers. p. 4 (pdf 6); p. 34 (pdf 36)

2 Het advies bakent zichzelf af tot de legale markt.

De werkgroep schrijft dat zij zich richt op de producten op de legale markt, die onder het toezicht van de wetgever staan en waarvoor verdere maatregelen mogelijk zijn. Wat er buiten die markt gebeurt, is in dit advies dus niet onderzocht — terwijl de raad de illegale verkoop wél als een van de vier ongewenste neveneffecten opsomt.

However, the working group is well aware that there are many different products available on the internet. In this advice, we focus specifically on those products on the legal market that are under the control of the legislator and for which further measures can be taken. De werkgroep is er zich echter goed van bewust dat er op het internet veel verschillende producten te krijgen zijn. In dit advies richten wij ons specifiek op de producten op de legale markt die onder het toezicht van de wetgever staan en waarvoor verdere maatregelen kunnen worden genomen. p. 13 (pdf 15)

3 Het effect van de Belgische maatregelen van 2025 is volgens de raad zelf nog onbekend.

België verbood in 2025 de wegwerpvape en het uitstallen van vapes. Wat die twee maatregelen doen, staat niet in dit advies: de raad schrijft twee keer dat het effect ervan nog onbekend is. De smaakbeperking wordt dus geadviseerd zonder dat de uitwerking van de vorige stap gemeten is.

The effects of the recent Belgian ban on disposable vapes and display ban (both in 2025) are still unknown. De effecten van het recente Belgische verbod op wegwerpvapes en het uitstalverbod (beide in 2025) zijn nog onbekend. p. 3 (pdf 5)