Naar de inhoud

De verdieping bij de tweede akte

Kijk naar Denemarken, kijk naar Zweden

De vergelijking die in dit debat aan beide kanten wordt gemaakt, hier voluit gemaakt — met er meteen naast wat eraan mankeert. Vier landen, vier panelen, en onder elk paneel vijf labels die zeggen wat er precies is gemeten, bij wie, in welke jaren, met of zonder marge, en of er een verbod gold.

Lees deze pagina niet als een uitkomst. Zij is gebouwd om een conclusie te ónthouden: vier nationale enquêtes met vier indicatoren, vier leeftijdsbanden en vier meetkalenders kunnen geen uitspraak over oorzaak dragen — niet dat verboden werken, en niet dat zij dat niet doen. Wie hier het ene leest, doet hetzelfde als wie het andere leest.

Vier landen, en waarom hun cijfers niet op één as passen

Overal beweegt het gebruik omhoog — met of zonder smaakverbod, en telkens gemeten met een andere vraag.

  1. Elk paneel heeft zijn eigen verticale as. Een hoogte in het ene paneel zegt niets over een hoogte in het andere; dat is de reden dat het small multiples zijn en geen groepsstaven.
  2. Elk paneel heeft ook zijn eigen tijdas, want de vier enquêtes hebben elk een eigen kalender. Twee punten in het ene paneel en zeven in het andere staan even breed.
  3. Onder elk paneel staan vijf labels: welke indicator, welke leeftijdsband, welke meetjaren, of er een marge is, en of er een verbod geldt. Die vijf komen uit de reeks zelf en veranderen mee als de reeks verandert.
  4. Een gearceerd punt is uit een figuur afgelezen; een gestippelde rand betekent dat de bron er geen marge bij geeft. Een lichte band om de lijn is het interval dat de bron zelf publiceert.
  5. Een kruisje op de tijdas is een jaar waarin niet is gemeten. Daar loopt geen lijn doorheen — interpoleren zou een meting suggereren die niet bestaat.

België · Gezondheidsenquête

Sciensano juli 2025 primaire bron definitieve versie vóór het advies van de Hoge Gezondheidsraad van 5 november 2025

0,6% 6,3%
2018 2023-2024
Wat er gemeten is
percentage dat dagelijks een e-sigaret gebruikt
Bij wie
15-24-jarigen, België
Meetjaren
2018 · 2023-2024
Marge
de bron geeft er geen, en wij rekenen er geen bij
Smaakverbod
1 september 2028 datum van inwerkingtreding van het ontwerp-KB Ontwerpbesluit smaakverbod (2026) bestand A naar de studiepagina nog niet in werking — dit is de datum die het ontwerpbesluit zichzelf geeft

Twee meetmomenten, vijf jaar uit elkaar, zonder marge. De bron drukt voor de tussenliggende jaren geen waarden af, dus staat er geen lijn maar een verbinding tussen twee standen.

Nederland · Gezondheidsenquête CBS

CBS 22 mei 2026 statistiekbank doorlopend bijgewerkt ná het advies van de Hoge Gezondheidsraad van 5 november 2025

0,4% 7,0%
2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025
Wat er gemeten is
weleens gebruik van de e-sigaret (StatLine-kolom «Rookgedrag, 12 jaar of ouder > E-sigaret, 12 jaar of ouder»)
Bij wie
Leeftijd: 12 tot 18 jaar; personen in particuliere huishoudens in Nederland
Meetjaren
2019 · 2020 · 2021 · 2022 · 2023 · 2024 · 2025
Marge
de bron publiceert een interval
Smaakverbod
1 januari 2023 datum waarop het Nederlandse smaakverbod in werking trad n: niet van toepassing · Nederland · 2023 RIVM-studie (2026) p. 2 naar de studiepagina 1 januari 2024 datum tot wanneer verkopers resterende voorraad mochten verkopen n: niet van toepassing · Nederland · 2024 RIVM-studie (2026) p. 2 naar de studiepagina in werking, met een uitverkooptermijn daarna: pas vanaf de tweede datum werd er gehandhaafd

De enige reeks van de vier met een interval bij elke waarde én een jaarlijkse meting. De vraagstelling over de e-sigaret is in de loop van de reeks veranderd; de statistiekbank zegt zelf niet vanaf welk jaar de reeks onderling vergelijkbaar is.

Denemarken · §RØG-onderzoek

§RØG-rapport (Denemarken) 31 maart 2025 primaire bron definitieve versie vóór het advies van de Hoge Gezondheidsraad van 5 november 2025 onder voorbehoud

3,9% 10,4%
2020 2021a 2021b 2022 2023 2024
Wat er gemeten is
gebruikt e-sigaretten dagligt eller lejlighedsvist (legenda: «Bruger (dagligt/lejlighedsvist)»)
Bij wie
15- t/m 29-jarigen in Denemarken
Meetjaren
2020 · 2021a · 2021b · 2022 · 2023 · 2024
Marge
de bron geeft er geen, en wij rekenen er geen bij
Smaakverbod
er geldt er een, maar geen enkele cijferrij in dit archief dateert hem. De verticale markering in het rapport staat bij de smaakfiguren en niet bij deze reeks.

De waarden zijn uit de figuurmarkers van het rapport gelezen en dragen geen marge. Het rapport verbindt deze reeks zelf nergens aan het smaakverbod, en het beschrijft de Deense regels als één geheel waarin de smaakbeperking en een maximum nicotinegehalte samen staan: wat deze lijn beweegt, is met dit rapport niet aan één van die twee toe te schrijven. Wegwerpvapes worden niet apart geteld.

Zweden · Folkhälsodata

Folkhälsomyndigheten (Zweden) 13 november 2024 statistiekbank doorlopend bijgewerkt vóór het advies van de Hoge Gezondheidsraad van 5 november 2025 onder voorbehoud

3,0% 10,1%
2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024

Op de gemerkte jaren heeft deze bron niet gemeten. De reeks is daar onderbroken en niet doorgetrokken.

Wat er gemeten is
Använder e-cigaretter (dagligen eller ibland)
Bij wie
Ålder «16-29 år», Kön «Totalt»; nationale steekproef Nationella folkhälsoenkäten «Hälsa på lika villkor?»
Meetjaren
2018 · 2020 · 2021 · 2022 · 2024
Marge
de bron publiceert een interval
Smaakverbod
dit archief legt voor Zweden geen smaakmaatregel vast. De bronmap is een statistiekmatrix, en daar kán geen beleidsterm in staan: dat het woord er niet in voorkomt, is dus geen vaststelling over het Zweedse beleid maar over de dekking van dit archief.

De enquête wordt om het jaar gehouden, dus de oneven jaren ontbreken. Elke waarde draagt een interval en een aantal respondenten; van de aangeschreven personen antwoordde een minderheid, en dat staat als claim onder deze figuur. Deze bronmap bevat geen enkel cijfer over snusgebruik.

Vier bronnen, vier vragenlijsten, vier definities. Deze panelen staan naast elkaar omdat de vraag ernaar gesteld wordt, niet omdat het antwoord vergelijkbaar is.

Arcering 135°: uit een figuur afgelezen, niet uit een tabel overgenomen. Stippelrand: de bron geeft geen marge, of de waarde is nog niet tegen het origineel gelegd.

Dat is wat er staat, en meer staat er niet. België meet dagelijks gebruik, Denemarken dagelijks of af en toe, Nederland weleens gebruik en Zweden dagelijks of soms; Nederland begint bij twaalf jaar en Zweden bij zestien; twee van de vier geven een interval en twee niet; Zweden slaat de oneven jaren over en Denemarken mat 2021 twee keer. Wie uit deze vier panelen afleidt dat een smaakverbod het gebruik doet stijgen of dalen, leest een verband in vier verschillende meetlatten.
Overal beweegt het gebruik omhoog — met of zonder smaakverbod, en telkens gemeten met een andere vraag.
Wat het meet Waarde Onzekerheid Noemer Kwaliteit Vindplaats en citaat
percentage dat dagelijks een e-sigaret gebruikt België 0,6% 15-24-jarigen, België · 2018 Geen marge of niet gecontroleerd p.14; p.24 Specifiek voor dagelijks gebruik is het percentage onder 15-24-jarigen gestegen van 0,6% in 2018 tot 6,3% in 2023-2024
percentage dat dagelijks een e-sigaret gebruikt België 6,3% 15-24-jarigen, België · 2023-2024 Geen marge of niet gecontroleerd p.7; p.14; p.24 Specifiek voor dagelijks gebruik is het percentage onder 15-24-jarigen gestegen van 0,6% in 2018 tot 6,3% in 2023-2024, het hoogste percentage van alle leeftijdsgroepen (25-75+: 0,3%-4,0%).
Rookgedrag, 12 jaar of ouder > E-sigaret, 12 jaar of ouder Nederland 0,4% 95%-interval 0,1-1,4 Leeftijd: 12 tot 18 jaar; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2019 StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom ESigaret12JaarOfOuder_14; Persoonskenmerken='52020 '; Perioden='2019JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens) «E-sigaret, 12 jaar of ouder» × «Leeftijd: 12 tot 18 jaar» × «2019»
Rookgedrag, 12 jaar of ouder > E-sigaret, 12 jaar of ouder Nederland 0,4% 95%-interval 0,1-1,5 Leeftijd: 12 tot 18 jaar; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2020 StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom ESigaret12JaarOfOuder_14; Persoonskenmerken='52020 '; Perioden='2020JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens) «E-sigaret, 12 jaar of ouder» × «Leeftijd: 12 tot 18 jaar» × «2020»
Rookgedrag, 12 jaar of ouder > E-sigaret, 12 jaar of ouder Nederland 1,3% 95%-interval 0,6-2,7 Leeftijd: 12 tot 18 jaar; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2021 StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom ESigaret12JaarOfOuder_14; Persoonskenmerken='52020 '; Perioden='2021JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens) «E-sigaret, 12 jaar of ouder» × «Leeftijd: 12 tot 18 jaar» × «2021»
Rookgedrag, 12 jaar of ouder > E-sigaret, 12 jaar of ouder Nederland 3,7% 95%-interval 2,5-5,4 Leeftijd: 12 tot 18 jaar; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2022 StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom ESigaret12JaarOfOuder_14; Persoonskenmerken='52020 '; Perioden='2022JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens) «E-sigaret, 12 jaar of ouder» × «Leeftijd: 12 tot 18 jaar» × «2022»
Rookgedrag, 12 jaar of ouder > E-sigaret, 12 jaar of ouder Nederland 6,1% 95%-interval 4,5-8,2 Leeftijd: 12 tot 18 jaar; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2023 StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom ESigaret12JaarOfOuder_14; Persoonskenmerken='52020 '; Perioden='2023JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens) «E-sigaret, 12 jaar of ouder» × «Leeftijd: 12 tot 18 jaar» × «2023»
Rookgedrag, 12 jaar of ouder > E-sigaret, 12 jaar of ouder Nederland 7,6% 95%-interval 5,9-9,8 Leeftijd: 12 tot 18 jaar; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2024 StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom ESigaret12JaarOfOuder_14; Persoonskenmerken='52020 '; Perioden='2024JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens) «E-sigaret, 12 jaar of ouder» × «Leeftijd: 12 tot 18 jaar» × «2024»
Rookgedrag, 12 jaar of ouder > E-sigaret, 12 jaar of ouder Nederland 7,0% 95%-interval 5,4-9,2 Leeftijd: 12 tot 18 jaar; personen in particuliere huishoudens in Nederland · 2025 StatLine 85457NED, TypedDataSet, kolom ESigaret12JaarOfOuder_14; Persoonskenmerken='52020 '; Perioden='2025JJ00'; Marges MW00000 (waarde), MOG0095 (ondergrens), MBG0095 (bovengrens) «E-sigaret, 12 jaar of ouder» × «Leeftijd: 12 tot 18 jaar» × «2025»
gebruikt e-sigaretten dagligt eller lejlighedsvist (legenda: «Bruger (dagligt/lejlighedsvist)») Denemarken 3,9% n = 12.189 · 15- t/m 29-jarigen in Denemarken · 2020 Uit een figuur afgelezen · Geen marge of niet gecontroleerd figuur 5.1.2, s. 44 «Figur 5.1.2. E-cigaretter (2020-2024)» × «Bruger (dagligt/lejlighedsvist)» × «2020 (n=12.189)» → «3,9»
gebruikt e-sigaretten dagligt eller lejlighedsvist (legenda: «Bruger (dagligt/lejlighedsvist)») Denemarken 3,8% n = 11.593 · 15- t/m 29-jarigen in Denemarken · 2021a Uit een figuur afgelezen · Geen marge of niet gecontroleerd figuur 5.1.2, s. 44 «Figur 5.1.2. E-cigaretter (2020-2024)» × «Bruger (dagligt/lejlighedsvist)» × «2021a (n=11.593)» → «3,8»
gebruikt e-sigaretten dagligt eller lejlighedsvist (legenda: «Bruger (dagligt/lejlighedsvist)») Denemarken 3,8% n = 8.594 · 15- t/m 29-jarigen in Denemarken · 2021b Uit een figuur afgelezen · Geen marge of niet gecontroleerd figuur 5.1.2, s. 44 «Figur 5.1.2. E-cigaretter (2020-2024)» × «Bruger (dagligt/lejlighedsvist)» × «2021b (n=8.594)» → «3,8»
gebruikt e-sigaretten dagligt eller lejlighedsvist (legenda: «Bruger (dagligt/lejlighedsvist)») Denemarken 6,8% n = 6.476 · 15- t/m 29-jarigen in Denemarken · 2022 Uit een figuur afgelezen · Geen marge of niet gecontroleerd figuur 5.1.2, s. 44 «Figur 5.1.2. E-cigaretter (2020-2024)» × «Bruger (dagligt/lejlighedsvist)» × «2022 (n=6.476)» → «6,8»
gebruikt e-sigaretten dagligt eller lejlighedsvist (legenda: «Bruger (dagligt/lejlighedsvist)») Denemarken 7,1% n = 6.230 · 15- t/m 29-jarigen in Denemarken · 2023 Uit een figuur afgelezen · Geen marge of niet gecontroleerd figuur 5.1.2, s. 44 «Figur 5.1.2. E-cigaretter (2020-2024)» × «Bruger (dagligt/lejlighedsvist)» × «2023 (n=6.230)» → «7,1»
gebruikt e-sigaretten dagligt eller lejlighedsvist (legenda: «Bruger (dagligt/lejlighedsvist)») Denemarken 10,4% n = 8.198 · 15- t/m 29-jarigen in Denemarken · 2024 Uit een figuur afgelezen · Geen marge of niet gecontroleerd figuur 5.1.2, s. 44 «Figur 5.1.2. E-cigaretter (2020-2024)» × «Bruger (dagligt/lejlighedsvist)» × «2024 (n=8.198)» → «10,4»
Använder e-cigaretter (dagligen eller ibland) Zweden 3% 95%-konfidensintervall 2,3-3,8 n = 2.105 · Ålder «16-29 år», Kön «Totalt»; nationale steekproef Nationella folkhälsoenkäten «Hälsa på lika villkor?» · 2018 Geen marge of niet gecontroleerd Folkhälsodata, A_Folkhalsodata/B_HLV/aLevvanor/aagLevvanortobak/hlv2ecigaald.px (matrix HLV2EcigAAld); E-cigarettkonsumtion = «Använder e-cigaretter (dagligen eller ibland)»; Ålder = «16-29 år»; Kön = «Totalt»; År = 2018; Andel och konfidensintervall = «Andel» (waarde), «Konfidensintervall nedre gräns», «Konfidensintervall övre gräns», «Antal svar» (n); origineel/zweden-fhm-roken-esigaret-2004-2024.csv rij 2 «Använder e-cigaretter (dagligen eller ibland)» × «16-29 år» × «Totalt» × «2018»
Använder e-cigaretter (dagligen eller ibland) Zweden 2% 95%-konfidensintervall 1,4-2,6 n = 2.137 · Ålder «16-29 år», Kön «Totalt»; nationale steekproef Nationella folkhälsoenkäten «Hälsa på lika villkor?» · 2020 Geen marge of niet gecontroleerd Folkhälsodata, A_Folkhalsodata/B_HLV/aLevvanor/aagLevvanortobak/hlv2ecigaald.px (matrix HLV2EcigAAld); E-cigarettkonsumtion = «Använder e-cigaretter (dagligen eller ibland)»; Ålder = «16-29 år»; Kön = «Totalt»; År = 2020; Andel och konfidensintervall = «Andel» (waarde), «Konfidensintervall nedre gräns», «Konfidensintervall övre gräns», «Antal svar» (n); origineel/zweden-fhm-roken-esigaret-2004-2024.csv rij 3 «Använder e-cigaretter (dagligen eller ibland)» × «16-29 år» × «Totalt» × «2020»
Använder e-cigaretter (dagligen eller ibland) Zweden 2,2% 95%-konfidensintervall 1,6-2,9 n = 2.187 · Ålder «16-29 år», Kön «Totalt»; nationale steekproef Nationella folkhälsoenkäten «Hälsa på lika villkor?» · 2021 Geen marge of niet gecontroleerd Folkhälsodata, A_Folkhalsodata/B_HLV/aLevvanor/aagLevvanortobak/hlv2ecigaald.px (matrix HLV2EcigAAld); E-cigarettkonsumtion = «Använder e-cigaretter (dagligen eller ibland)»; Ålder = «16-29 år»; Kön = «Totalt»; År = 2021; Andel och konfidensintervall = «Andel» (waarde), «Konfidensintervall nedre gräns», «Konfidensintervall övre gräns», «Antal svar» (n); origineel/zweden-fhm-roken-esigaret-2004-2024.csv rij 4 «Använder e-cigaretter (dagligen eller ibland)» × «16-29 år» × «Totalt» × «2021»
Använder e-cigaretter (dagligen eller ibland) Zweden 6,2% 95%-konfidensintervall 5,1-7,3 n = 1.793 · Ålder «16-29 år», Kön «Totalt»; nationale steekproef Nationella folkhälsoenkäten «Hälsa på lika villkor?» · 2022 Geen marge of niet gecontroleerd Folkhälsodata, A_Folkhalsodata/B_HLV/aLevvanor/aagLevvanortobak/hlv2ecigaald.px (matrix HLV2EcigAAld); E-cigarettkonsumtion = «Använder e-cigaretter (dagligen eller ibland)»; Ålder = «16-29 år»; Kön = «Totalt»; År = 2022; Andel och konfidensintervall = «Andel» (waarde), «Konfidensintervall nedre gräns», «Konfidensintervall övre gräns», «Antal svar» (n); origineel/zweden-fhm-roken-esigaret-2004-2024.csv rij 5 «Använder e-cigaretter (dagligen eller ibland)» × «16-29 år» × «Totalt» × «2022»
Använder e-cigaretter (dagligen eller ibland) Zweden 10,1% 95%-konfidensintervall 8,7-11,5 n = 1.871 · Ålder «16-29 år», Kön «Totalt»; nationale steekproef Nationella folkhälsoenkäten «Hälsa på lika villkor?» · 2024 Geen marge of niet gecontroleerd Folkhälsodata, A_Folkhalsodata/B_HLV/aLevvanor/aagLevvanortobak/hlv2ecigaald.px (matrix HLV2EcigAAld); E-cigarettkonsumtion = «Använder e-cigaretter (dagligen eller ibland)»; Ålder = «16-29 år»; Kön = «Totalt»; År = 2024; Andel och konfidensintervall = «Andel» (waarde), «Konfidensintervall nedre gräns», «Konfidensintervall övre gräns», «Antal svar» (n); origineel/zweden-fhm-roken-esigaret-2004-2024.csv rij 6 «Använder e-cigaretter (dagligen eller ibland)» × «16-29 år» × «Totalt» × «2024»

Wat men hiertegen inbrengt

Denemarken en Nederland hebben een smaakverbod en zien het gebruik tóch stijgen — dat bewijst dat het verbod niet werkt.

Ons antwoord

Die conclusie trekken wij hier niet, en deze figuur draagt haar niet. Zij is opgezet om het tegenovergestelde te laten zien: dat vier nationale reeksen met vier indicatoren, vier leeftijdsbanden en vier meetkalenders geen uitspraak over oorzaak kunnen dragen, in welke richting dan ook. Wie uit dit beeld leest dat verboden niet werken, doet hetzelfde als wie eruit leest dat ze wél werken.

Wat wij hiermee niet beweren

Wij beweren niet dat deze vier reeksen vergelijkbaar zijn; deze figuur bestaat om te tonen dat zij het niet zijn. Wij leiden uit geen enkel paneel een effect van een smaakverbod af, niet in de ene richting en niet in de andere. Wij zetten de Deense en de Zweedse waarden niet naast elkaar als hoogtes, en wij rekenen uit geen enkele reeks een groeifactor of een verschil tussen landen. Over Zweden beweren wij niets op grond van snusgebruik: deze bronmap bevat daar geen cijfer over. Over de overdraagbaarheid van buitenlandse uitkomsten naar België doen wij hier geen uitspraak — het archief draagt daar geen bron voor.

Er is één statistiek waarin deze vier landen wél met dezelfde vraag zijn gemeten. Zij staat hieronder, apart, en om twee redenen: zij meet roken en geen e-sigaretgebruik, en zij houdt op in 2019 — vier jaar vóór het eerste smaakverbod in deze vergelijking.

De enige echt geharmoniseerde vergelijking in dit archief

Eén vragenlijst, één definitie, vier landen — en zij houdt op vier jaar vóór het eerste smaakverbod in deze vergelijking.

  1. Vier panelen met dezelfde as, en dat mag hier: dit is één indicator uit één statistiek met één definitie. Op de vorige figuur mocht het niet, om precies de omgekeerde reden.
  2. Twee punten per land. Een lijn tussen twee metingen is geen trend; wat er staat is een begin- en een eindstand, acht jaar geleden gemeten.
  3. Deze reeks meet het dagelijks roken van tabak. Het e-sigaretgebruik staat in een andere reeks van dezelfde statistiek, en die valt buiten deze bronmap.
  4. Waar de statistiek zelf een betrouwbaarheidsvlag bij een waarde zet, staat die vlag onder het paneel, naast de waarde die hij kwalificeert.
Voor alle panelen gelijk
Wat er gemeten is
hlth_ehis_sk1e «Smoking of tobacco products by sex, age and educational attainment level» — smoking=SM_DAY «Daily smoker»; unit=PC «Percentage»
Meetjaren
2014 2019

België

Eurostat 3 januari 2024 statistiekbank doorlopend bijgewerkt vóór het advies van de Hoge Gezondheidsraad van 5 november 2025 onder voorbehoud

18,9% 15,4%
2014 2019
Bij wie
Belgium (geo=BE); age=TOTAL, sex=T «Total», isced11=TOTAL «All ISCED 2011 levels»; EHIS-doelpopulatie volgens ESMS: «All persons aged 15 years or over living in private households and residing in the territory of the country»
Marge
de bron geeft er geen, en wij rekenen er geen bij
Smaakverbod
1 september 2028 datum van inwerkingtreding van het ontwerp-KB Ontwerpbesluit smaakverbod (2026) bestand A naar de studiepagina nog niet in werking — dit is de datum die het ontwerpbesluit zichzelf geeft
Waarschuwing van de statistiek zelf
18,9% Eurostat-vlag «u» = «low reliability» (JSON-stat `status`; SDMX-CSV kolom OBS_FLAG)

Nederland

Eurostat 3 januari 2024 statistiekbank doorlopend bijgewerkt vóór het advies van de Hoge Gezondheidsraad van 5 november 2025 onder voorbehoud

19,1% 15,4%
2014 2019
Bij wie
Netherlands (geo=NL); age=TOTAL, sex=T «Total», isced11=TOTAL «All ISCED 2011 levels»; EHIS-doelpopulatie volgens ESMS: «All persons aged 15 years or over living in private households and residing in the territory of the country»
Marge
de bron geeft er geen, en wij rekenen er geen bij
Smaakverbod
1 januari 2023 datum waarop het Nederlandse smaakverbod in werking trad n: niet van toepassing · Nederland · 2023 RIVM-studie (2026) p. 2 naar de studiepagina 1 januari 2024 datum tot wanneer verkopers resterende voorraad mochten verkopen n: niet van toepassing · Nederland · 2024 RIVM-studie (2026) p. 2 naar de studiepagina in werking, met een uitverkooptermijn daarna: pas vanaf de tweede datum werd er gehandhaafd

Denemarken

Eurostat 3 januari 2024 statistiekbank doorlopend bijgewerkt vóór het advies van de Hoge Gezondheidsraad van 5 november 2025 onder voorbehoud

13,8% 12,9%
2014 2019
Bij wie
Denmark (geo=DK); age=TOTAL, sex=T «Total», isced11=TOTAL «All ISCED 2011 levels»; EHIS-doelpopulatie volgens ESMS: «All persons aged 15 years or over living in private households and residing in the territory of the country»
Marge
de bron geeft er geen, en wij rekenen er geen bij
Smaakverbod
er geldt er een, maar geen enkele cijferrij in dit archief dateert hem. De verticale markering in het rapport staat bij de smaakfiguren en niet bij deze reeks.

Zweden

Eurostat 3 januari 2024 statistiekbank doorlopend bijgewerkt vóór het advies van de Hoge Gezondheidsraad van 5 november 2025 onder voorbehoud

9,8% 7,4%
2014 2019
Bij wie
Sweden (geo=SE); age=TOTAL, sex=T «Total», isced11=TOTAL «All ISCED 2011 levels»; EHIS-doelpopulatie volgens ESMS: «All persons aged 15 years or over living in private households and residing in the territory of the country»
Marge
de bron geeft er geen, en wij rekenen er geen bij
Smaakverbod
dit archief legt voor Zweden geen smaakmaatregel vast. De bronmap is een statistiekmatrix, en daar kán geen beleidsterm in staan: dat het woord er niet in voorkomt, is dus geen vaststelling over het Zweedse beleid maar over de dekking van dit archief.

Twee meetjaren, allebei van vóór de periode waarover deze site gaat. Deze tegel zegt iets over de uitgangspositie van de vier landen en niets over wat er daarna is gebeurd.

Stippelrand: de bron geeft geen marge, of de waarde is nog niet tegen het origineel gelegd.

Dit is wat een vergelijking tussen landen zou moeten zijn: dezelfde vraag, dezelfde leeftijdsafbakening, dezelfde eenheid, in één statistiek. Precies daarom staat zij hier — en precies daarom valt op wat zij niet kan. Zij meet roken en geen e-sigaretgebruik, zij heeft twee meetjaren, en het laatste ligt vóór elk van de verboden waarover deze pagina gaat.
Eén vragenlijst, één definitie, vier landen — en zij houdt op vier jaar vóór het eerste smaakverbod in deze vergelijking.
Wat het meet Waarde Onzekerheid Noemer Kwaliteit Vindplaats en citaat
hlth_ehis_sk1e «Smoking of tobacco products by sex, age and educational attainment level» — smoking=SM_DAY «Daily smoker»; unit=PC «Percentage» België 18,9% Eurostat-vlag «u» = «low reliability» (JSON-stat `status`; SDMX-CSV kolom OBS_FLAG) Belgium (geo=BE); age=TOTAL, sex=T «Total», isced11=TOTAL «All ISCED 2011 levels»; EHIS-doelpopulatie volgens ESMS: «All persons aged 15 years or over living in private households and residing in the territory of the country» · 2014 Geen marge of niet gecontroleerd Eurostat hlth_ehis_sk1e, reeks A.PC.SM_DAY.TOTAL.T.TOTAL.BE, TIME_PERIOD 2014 «Daily smoker» × «Belgium» × «2014» × «Percentage»
hlth_ehis_sk1e «Smoking of tobacco products by sex, age and educational attainment level» — smoking=SM_DAY «Daily smoker»; unit=PC «Percentage» België 15,4% Belgium (geo=BE); age=TOTAL, sex=T «Total», isced11=TOTAL «All ISCED 2011 levels»; EHIS-doelpopulatie volgens ESMS: «All persons aged 15 years or over living in private households and residing in the territory of the country» · 2019 Geen marge of niet gecontroleerd Eurostat hlth_ehis_sk1e, reeks A.PC.SM_DAY.TOTAL.T.TOTAL.BE, TIME_PERIOD 2019 «Daily smoker» × «Belgium» × «2019» × «Percentage»
hlth_ehis_sk1e «Smoking of tobacco products by sex, age and educational attainment level» — smoking=SM_DAY «Daily smoker»; unit=PC «Percentage» Nederland 19,1% Netherlands (geo=NL); age=TOTAL, sex=T «Total», isced11=TOTAL «All ISCED 2011 levels»; EHIS-doelpopulatie volgens ESMS: «All persons aged 15 years or over living in private households and residing in the territory of the country» · 2014 Geen marge of niet gecontroleerd Eurostat hlth_ehis_sk1e, reeks A.PC.SM_DAY.TOTAL.T.TOTAL.NL, TIME_PERIOD 2014 «Daily smoker» × «Netherlands» × «2014» × «Percentage»
hlth_ehis_sk1e «Smoking of tobacco products by sex, age and educational attainment level» — smoking=SM_DAY «Daily smoker»; unit=PC «Percentage» Nederland 15,4% Netherlands (geo=NL); age=TOTAL, sex=T «Total», isced11=TOTAL «All ISCED 2011 levels»; EHIS-doelpopulatie volgens ESMS: «All persons aged 15 years or over living in private households and residing in the territory of the country» · 2019 Geen marge of niet gecontroleerd Eurostat hlth_ehis_sk1e, reeks A.PC.SM_DAY.TOTAL.T.TOTAL.NL, TIME_PERIOD 2019 «Daily smoker» × «Netherlands» × «2019» × «Percentage»
hlth_ehis_sk1e «Smoking of tobacco products by sex, age and educational attainment level» — smoking=SM_DAY «Daily smoker»; unit=PC «Percentage» Denemarken 13,8% Denmark (geo=DK); age=TOTAL, sex=T «Total», isced11=TOTAL «All ISCED 2011 levels»; EHIS-doelpopulatie volgens ESMS: «All persons aged 15 years or over living in private households and residing in the territory of the country» · 2014 Geen marge of niet gecontroleerd Eurostat hlth_ehis_sk1e, reeks A.PC.SM_DAY.TOTAL.T.TOTAL.DK, TIME_PERIOD 2014 «Daily smoker» × «Denmark» × «2014» × «Percentage»
hlth_ehis_sk1e «Smoking of tobacco products by sex, age and educational attainment level» — smoking=SM_DAY «Daily smoker»; unit=PC «Percentage» Denemarken 12,9% Denmark (geo=DK); age=TOTAL, sex=T «Total», isced11=TOTAL «All ISCED 2011 levels»; EHIS-doelpopulatie volgens ESMS: «All persons aged 15 years or over living in private households and residing in the territory of the country» · 2019 Geen marge of niet gecontroleerd Eurostat hlth_ehis_sk1e, reeks A.PC.SM_DAY.TOTAL.T.TOTAL.DK, TIME_PERIOD 2019 «Daily smoker» × «Denmark» × «2019» × «Percentage»
hlth_ehis_sk1e «Smoking of tobacco products by sex, age and educational attainment level» — smoking=SM_DAY «Daily smoker»; unit=PC «Percentage» Zweden 9,8% Sweden (geo=SE); age=TOTAL, sex=T «Total», isced11=TOTAL «All ISCED 2011 levels»; EHIS-doelpopulatie volgens ESMS: «All persons aged 15 years or over living in private households and residing in the territory of the country» · 2014 Geen marge of niet gecontroleerd Eurostat hlth_ehis_sk1e, reeks A.PC.SM_DAY.TOTAL.T.TOTAL.SE, TIME_PERIOD 2014 «Daily smoker» × «Sweden» × «2014» × «Percentage»
hlth_ehis_sk1e «Smoking of tobacco products by sex, age and educational attainment level» — smoking=SM_DAY «Daily smoker»; unit=PC «Percentage» Zweden 7,4% Sweden (geo=SE); age=TOTAL, sex=T «Total», isced11=TOTAL «All ISCED 2011 levels»; EHIS-doelpopulatie volgens ESMS: «All persons aged 15 years or over living in private households and residing in the territory of the country» · 2019 Geen marge of niet gecontroleerd Eurostat hlth_ehis_sk1e, reeks A.PC.SM_DAY.TOTAL.T.TOTAL.SE, TIME_PERIOD 2019 «Daily smoker» × «Sweden» × «2019» × «Percentage»

Wat men hiertegen inbrengt

Zweden staat hier het laagst en heeft geen smaakverbod — dat is toch een argument.

Ons antwoord

Het zou er een zijn als deze reeks iets over smaakverboden mat, en dat doet zij niet: zij meet dagelijks roken, in 2014 en in 2019, jaren voordat er in deze vier landen één smaakregel voor e-sigaretten bestond. Het verschil tussen de vier landen in deze tegel is er dus al vóór alles waarover wij het hebben. Wat de tegel wél laat zien is dat de uitgangsposities ver uiteenliepen, en dat is een reden om voorzichtig te zijn met elke vergelijking tussen deze landen — ook met de onze.

Wat wij hiermee niet beweren

Wij beweren niet dat deze reeks iets zegt over de periode van de smaakverboden: zij houdt op in 2019. Wij lezen haar niet als een uitspraak over e-sigaretgebruik — dat is een andere reeks van dezelfde statistiek en die ligt niet in deze bronmap. Wij laten de betrouwbaarheidsvlag bij de Belgische waarden nooit weg, ook niet wanneer zij ons uitkomt, en wij vullen niet in wat die vlag precies betekent: de statistiek publiceert er geen verklaring en geen drempel bij. Wij maken van vier landen geen rangschikking, en wij rekenen geen Europees gemiddelde.

Wat deze pagina niet beweert

Wij leiden uit geen enkel paneel een effect van een smaakverbod af, in welke richting dan ook. Wij zetten geen twee landen naast elkaar als hoogtes. Wij zeggen niets over Zweden op grond van snusgebruik: die bronmap bevat er geen cijfer over. En wij doen geen uitspraak over de vraag of een buitenlandse uitkomst naar België is over te dragen — het archief draagt daar geen bron voor.