RIVM-studie

1 Het verbod bracht het dampen fors terug — dat is de eigen conclusie van de studie.

De auteurs besluiten dat het Nederlandse smaakverbod het dampen onder de mensen die vóór het verbod al dampten effectief heeft verminderd, zonder brede overstap naar sigaretten. In hun eigen tabel 1 zegt 37,0% van de 13- tot 24-jarigen en 38,3% van de 25-plussers negen maanden later niet meer te dampen. Dezelfde verdeling staat in stap 2 van de figuur hierboven.

We conclude that the Dutch e-cigarette flavour ban effectively reduced vaping among both youth and adult users of e-cigarettes, without prompting widespread substitution with potentially more harmful products, such as cigarettes. Wij concluderen dat het Nederlandse smaakverbod voor e-sigaretten het dampen onder zowel jonge als volwassen gebruikers van e-sigaretten effectief heeft verminderd, zonder dat het tot een brede overstap naar mogelijk schadelijker producten zoals sigaretten heeft geleid. p. 8, kop CONCLUSION

De cijfers hierachter: 37,0% 37,0% Aandeel van de 13- tot 24-jarigen die vóór het Nederlandse verbod minstens maandelijks dampten, dat negen maanden later zei niet meer te dampen. Gemeten in de sluitende hoe-vaak-vraag en dus ongeacht de reden; waarom iemand stopte, is een andere vraag met een ander aantal deelnemers. n = 494 · adolescenten en jongvolwassenen 13-24 jaar die voor het verbod minstens maandelijks e-sigaretten gebruikten, Nederland · 2024 (september) 29,9 tot 44,1% ≈95%-interval, door ons omgerekend uit de standaardfout (±1,96×SE) RIVM-studie (2026) Tabel 1 (p. 4) naar de studiepagina → 38,3% 38,3% Hetzelfde aandeel bij de 25-plussers: gemeten, ongeacht de reden. n = 412 · volwassenen 25 jaar en ouder die voor het verbod minstens maandelijks e-sigaretten gebruikten, Nederland · 2024 (september) 30,7 tot 45,9% ≈95%-interval, door ons omgerekend uit de standaardfout (±1,96×SE) RIVM-studie (2026) Tabel 1 (p. 4) naar de studiepagina →

2 De toegelaten tabakssmaak ving niemand op.

De studie stelt vast dat er geen verschuiving naar de tabakssmaak plaatsvond die het verbod juist overlaat. Bij de 25-plussers daalde dat gebruik zelfs, van 22,7% naar 18,8%. De auteurs leiden daaruit af dat de nu toegelaten tabakssmaken minder aantrekkelijk kunnen zijn dan wat er vóór het verbod te koop was.

Notably, there was no shift toward tobacco flavours; in fact, their use declined slightly among adults, indicating that currently permitted tobacco flavours may be less appealing than those available pre-ban, which may have prompted some users to quit or switch to other options. Opvallend is dat er geen verschuiving naar tabakssmaken plaatsvond; hun gebruik daalde bij volwassenen zelfs licht, wat erop wijst dat de nu toegelaten tabakssmaken minder aantrekkelijk kunnen zijn dan wat vóór het verbod te koop was — wat sommige gebruikers ertoe kan hebben gebracht te stoppen of naar iets anders over te stappen. p. 7, kop Circumvention effects

De cijfers hierachter: 22,7% 22,7% Aandeel van de 25-plussers die vóór het Nederlandse verbod minstens maandelijks dampten en toen tabakssmaak gebruikten. Meerdere smaken per persoon waren mogelijk. n = 415 · volwassenen 25 jaar en ouder die voor het verbod minstens maandelijks e-sigaretten gebruikten, Nederland · 2023 (retrospectief gerapporteerd in september 2024) 14,3 tot 31,1% ≈95%-interval, door ons omgerekend uit de standaardfout (±1,96×SE) RIVM-studie (2026) Tabel 1 (p. 4) naar de studiepagina → 18,8% 18,8% Hetzelfde aandeel negen maanden na de handhavingsdatum: de smaak die mocht blijven, gemeten in dezelfde groep. n = 415 · volwassenen 25 jaar en ouder die voor het verbod minstens maandelijks e-sigaretten gebruikten, Nederland · 2024 (september) 10,2 tot 27,4% ≈95%-interval, door ons omgerekend uit de standaardfout (±1,96×SE) RIVM-studie (2026) Tabel 1 (p. 4) naar de studiepagina →

3 Aankoop over de grens ondermijnt een nationaal verbod — daarom bevelen de auteurs internationale invoering aan.

Van de mensen die verboden smaken bleven gebruiken, noemde 35,6% een fysieke winkel in het buitenland, waarvan 11,8% een winkel in België. De auteurs trekken daar zelf de conclusie uit die wij aanhalen: grensaankoop ondermijnt de werking van nationale smaakverboden. Hun eigen remedie is dan ook geen strengere nationale regel maar invoering in meer landen tegelijk, of maatregelen tegen de aankoop over de grens.

Physical shops abroad were a notable source of banned flavours, indicating that cross-border purchasing undermines the effectiveness of national flavour bans. Fysieke winkels in het buitenland waren een noemenswaardige bron van verboden smaken, wat erop wijst dat aankoop over de grens de werking van nationale smaakverboden ondermijnt. p. 7-8, kop Policy implications

Importantly, the ban's effectiveness could be enhanced through international adoption of similar regulations. As more countries implement restrictions, opportunities for cross-border sales would diminish, reducing access for Dutch residents and potentially lowering vaping rates in neighbouring regions as well. Belangrijk is dat de werking van het verbod versterkt zou kunnen worden door internationale invoering van vergelijkbare regels. Naarmate meer landen beperkingen invoeren, nemen de mogelijkheden voor verkoop over de grens af, waardoor Nederlandse inwoners er minder bij kunnen en het dampen mogelijk ook in de buurregio's afneemt. p. 7-8, kop Policy implications

De cijfers hierachter: 35,6% 35,6% Aandeel van de mensen die negen maanden na het Nederlandse verbod nog verboden smaken gebruikten, dat daarvoor een fysieke winkel in het buitenland noemde. Meerdere antwoorden waren mogelijk. n = 472 · alle deelnemers die na het verbod verboden smaken bleven gebruiken · 2024 (september) 31,4 tot 40,0% 95%-betrouwbaarheidsinterval van de bron RIVM-studie (2026) Tabel 4 (p. 7) naar de studiepagina → 11,8% 11,8% aandeel dat na het verbod verboden smaken betrekt via: Physical shop abroad - Belgium (meerdere antwoorden mogelijk) n = 472 · alle deelnemers die na het verbod verboden smaken bleven gebruiken · 2024 (september) 9,2 tot 15,1% 95%-betrouwbaarheidsinterval van de bron RIVM-studie (2026) Tabel 4 (p. 7) naar de studiepagina →

4 Het volle effect is nog niet gemeten: een deel teerde nog op voorraad van vóór het verbod.

Van wie verboden smaken bleef gebruiken, gebruikte 27,8% nog voorraad die vóór het verbod was gekocht. Dat is geen aankoop maar een uitgestelde uitwerking van de maatregel. De auteurs schrijven dat dat gedrag kan veranderen zodra die voorraad op is, en dat het volle effect van het verbod daardoor groter kan zijn dan wat zij hebben gemeten.

Interestingly, 27.8% of respondents who continued using now-banned flavours still possessed products obtained before the ban was implemented. Their behaviour may adapt once their stock is depleted, indicating a potential delay in the ban's full impact. Opmerkelijk is dat 27,8 % van de respondenten die nu verboden smaken bleven gebruiken, nog producten in bezit had die vóór de invoering van het verbod waren verkregen. Hun gedrag kan zich aanpassen zodra hun voorraad op is, wat wijst op een mogelijke vertraging in het volle effect van het verbod. p. 7-8, kop Policy implications

De cijfers hierachter: 27,8% 27,8% aandeel dat na het verbod verboden smaken betrekt via: Home stock from before the ban (meerdere antwoorden mogelijk) n = 472 · alle deelnemers die na het verbod verboden smaken bleven gebruiken · 2024 (september) 23,9 tot 32,0% 95%-betrouwbaarheidsinterval van de bron RIVM-studie (2026) Tabel 4 (p. 7) naar de studiepagina →

1 Eén Europese smaakregel raakt niet waar de handhaving vastloopt.

Bij conclusie 3 hierboven

De aanbeveling van de auteurs veronderstelt dat de route over de grens dichtgaat zodra de regel overal dezelfde is. Een verkenning in opdracht van het Nederlandse ministerie zet daar een cijfer naast dat over een ándere regel gaat: ≥ 49% procent van de bevraagde vapegebruikers gebruikt een vape die de toegestane hoeveelheid puffs overschrijdt. Die grens staat niet in een nationaal smaakbesluit maar in Europees recht — zij geldt dus al in de héle Unie, en dat product circuleert er toch. Harmonisatie van de smaakregel raakt dat handhavingsprobleem dus niet.

Op basis van bovenstaande gegevens is dus op te maken dat minimaal 49 procent van de vapegebruikers die deelnamen aan dit onderzoek illegale vapes gebruikt vanwege het overschrijden van de maximale toegestane hoeveelheid puffs. Bureau Beke 2025 primaire bron definitieve versie p. 55-56, §3.1.1

De cijfers hierachter: ≥ 49% ≥ 49% Aandeel van de bevraagde vapers dat een vape gebruikt boven de maximale toegestane hoeveelheid puffs. De directe meting van het rapport, door de bron zelf als minimum geformuleerd. n = 501 · vapegebruikers die aan het onderzoek deelnamen · 2025 Bureau Beke (2025) p. 55–56 naar de studiepagina →

2 Een jaar later is de winkel over de grens er nog.

Bij conclusie 4 hierboven

Als de voorraad van vóór het verbod het volle effect vertraagt, dan hoort de aankoop over de grens mee te dalen zodra die voorraad op is. Een jaar na de meting van deze studie meet hetzelfde ministeriële onderzoek bij álle actuele vapers dat 23% nog in een fysieke winkel in het buitenland koopt. Dat is een andere vraag bij een andere groep en met een eigen aantal deelnemers, en dus geen weerlegging van een cijfer uit deze studie; het meet dat de route een jaar later nog bestond. Bij dit rapport horen drie voorbehouden: het geeft nergens betrouwbaarheidsintervallen, het noemt zijn eigen veldwerkperiode niet, en het schrijft zelf dat de omvang van zijn kanalen op zijn minst een ondergrens is.

De verwachting is dat de grootte van de kanalen in onderstaand figuur op zijn minst een ondergrens is van de daadwerkelijke omvang. Bureau Beke 2025 primaire bron definitieve versie p. 154-155, bij figuur 10.1

De cijfers hierachter: 23% 23% koopt vapes in een fysieke winkel in het buitenland n = 113 · 501 gewogen vapende respondenten · 2025 Bureau Beke (2025) p. 87 naar de studiepagina →

1 De instroom van nieuwe, jonge gebruikers is niet gemeten.

Iedereen in deze studie dampte al vóór het verbod; dat was het insluitingscriterium. Of het verbod voorkómt dat jongeren beginnen — het doel waarvoor zulke verboden meestal worden ingevoerd — is hier dus niet onderzocht. De auteurs schrijven dat zelf, en zij voegen eraan toe dat het volle effect daardoor onbekend blijft en groter kan zijn dan wat zij hebben gemeten.

While our study included minors, all participants had already initiated use prior to the ban. Consequently, we did not assess the policy's effectiveness in preventing initiation. The full impact of the flavour ban, therefore, remains uncertain and may be even more substantial than currently documented. Hoewel onze studie minderjarigen omvatte, waren alle deelnemers al vóór het verbod begonnen met gebruiken. Wij hebben daarom niet onderzocht of het beleid het beginnen met gebruiken voorkomt. Het volle effect van het smaakverbod blijft daardoor onzeker en kan zelfs groter zijn dan nu is vastgelegd. p. 8, kop Recommendations for further research

2 De gemeten daling van het roken is niet aan het smaakverbod toe te schrijven.

In de steekproef daalde het roken, en het verbod heeft die dalende lijn niet omgebogen. Maar de auteurs schrijven uitdrukkelijk dat zij die daling niet aan het smaakverbod kunnen toeschrijven, omdat zij het stoppen met roken niet in verband met de maatregel hebben uitgevraagd. De daling is daarmee in geen van beide richtingen als effect van het verbod te lezen.

Although we cannot attribute observed declines in smoking to the flavour ban—since we did not assess smoking cessation explicitly in relation to the policy—our findings suggest that the ban did not disrupt or reverse the declining trend in smoking. Hoewel wij de vastgestelde dalingen in roken niet aan het smaakverbod kunnen toeschrijven — omdat wij het stoppen met roken niet uitdrukkelijk in verband met het beleid hebben onderzocht — wijzen onze bevindingen erop dat het verbod de dalende trend in roken niet heeft verstoord of omgekeerd. p. 7, kop Substitution effects

3 Of het aankoopgedrag door het verbod is veránderd, kan deze studie niet zeggen.

De herkomst van de smaken is alleen ná het verbod uitgevraagd; een vóórmeting van het aankoopgedrag bestaat niet. De auteurs noemen dat zelf een beperking. Stap 4 van de figuur hierboven toont daarom een samenstelling op één moment en geen gemeten verandering.

Furthermore, purchasing behaviour was assessed only after the ban, preventing us from evaluating whether purchasing behaviour changed as a result of the policy. Verder is het aankoopgedrag alleen ná het verbod onderzocht, waardoor wij niet konden beoordelen of het aankoopgedrag door het beleid is veranderd. p. 8, kop Strengths and limitations